Κρετινισμός

"Προτού ξεκινήσω να μιλώ, 

έχω να πω κάτι πολύ σημαντικό". 

-Groucho Marx 

 

Αγαπητέ αναγνώστη, 

κάνοντας μια σύντομη αναδρομή στη ζωή μας μπορούμε να δούμε πόσους "-ισμούς" λατρέψαμε. 

Θρησκεία:

"Δεν με ενδιαφέρει να ανήκω σε μια οργάνωση

που δέχεται σαν μέλη ανθρώπους σαν εμένα."

-Groucho Marx

Χριστιανισμός, μωαμεθανισμός, ιουδαϊσμός, ινδουισμός, βουδισμός ή ακόμα και αθεϊσμός. Μερικοί μάλιστα παίξανε σε περισσότερα από ένα ταμπλό ενώ άλλοι γίνανε και μπαλάκια του πινγκ- πονγκ από το πολύ μπρος πίσω. 

Φιλοσοφία:

 "Αυτές είναι οι αρχές μου. 

Αν δεν σου αρέσουν έχω και άλλες."

-Groucho Marx

Υπαρξισμός, σκεπτικισμός, πυρρωνισμός, μηδενισμός, εμπειρισμός, ορθολογισμός, στωικισμός, επικουρισμός, σχολαστικισμός, ουμανισμός και πολλά άλλα ρεύματα (κλείστε και καμιά πόρτα, μπάζει).

Πολιτική:

"Όλοι οι άνθρωποι έχουν γεννηθεί ίδιοι - εκτός από 

τους Ρεπουμπλικάνους και τους Δημοκρατικούς."

"Πολιτική είναι η τέχνη του να ψάχνεις για προβλήματα, 

να τα βρίσκεις παντού, να κάνεις λάθος διάγνωση 

και να εφαρμόζεις λάθος θεραπείες"

-Groucho Marx

Σοσιαλισμός, φιλελευθερισμός, κομμουνισμός, μαρξισμός, αναρχισμός, καπιταλισμός, φασισμός, εθνικοσοσιαλισμός, κοινωνική οικολογία και δεν θα αναφέρω τα παρακλάδια τους γιατί ...χαθήκαμε.

Μερικές σκέψεις:

"Και ένα παιδί πέντε χρονών μπορεί να το καταλάβει.

Στείλε να φέρουν ένα πεντάχρονο."

-Groucho Marx

Είναι άποψη μου ότι σε όλους τους παραπάνω κλάδους έχουμε να κάνουμε με ιδέες κάποιων λαμπρών ανθρώπων τις οποίες κάποιοι έκαναν ιδεολογίες με αποτέλεσμα να αποκτήσουν οπαδούς. Μπόρεσαν δηλαδή αυτοί που ακολούθησαν να κάνουν τους άβουλους ανθρώπους πρόβατα και να τα κλείσουν σε ένα μαντρί. Ο άβουλος δεν έχει προσωπική άποψη. Δανείζεται μια άποψη και την υπερασπίζεται μέχρι... τελικής πτώσης. Αν πέσει μαχόμενος τότε απλά αλλάζει αρχές. Είναι δε χαρακτηριστικό το γεγονός του ότι όταν μιλάς με κάποιον αυτός αυτόματα προσπαθεί να σε κατατάξει και σε ένα κοπάδι. Τόσο διαμορφωμένος είναι ο εγκέφαλος μας. 

Εν ολίγοις θα μπορούσαμε να πούμε ότι μια ιδεολογία ανησυχεί για το αύριο και προτείνει λύσεις. Όμως όπως έλεγε και ο Λ. Μπουσκάλια: "Η ανησυχία δεν κλέβει ποτέ το αύριο από την  θλίψη του. Το μόνο που κάνει είναι να απομυζεί το σήμερα από τη χαρά του..."

Ιδού το πρόβλημα μας που και ένα πεντάχρονο παιδί ακόμα μπορεί να καταλάβει. 

Κρετιν-ισμός from Iptamenos Ollandos on Vimeo.

Τελικά δεν είναι ότι ο κρετινισμός είναι ο μοναδικός "-ισμός" που δεν ακολουθήσαμε (όπως λέει και το απόσπασμα της πολύ ενδιαφέρουσας ταινίας - προσεχώς στο ιστολόγιο με τις ταινίες), αλλά μάλλον είναι ο μοναδικός "-ισμός" που ακολούθησε το σύνολο της ανθρωπότητας στη σύντομη ιστορία της. Αναρωτήσου γιατί δεν μπορείς να δεις όποια καλή ιδέα έχει να σου προσφέρει ο κάθε "-ισμός" και θέλεις να ακολουθήσεις ως μοναδική αλήθεια το σύνολο του - το οποίο σου υπενθυμίζω φτιάχτηκε μετέπειτα από τους διάφορους παραφραστές του - φράζοντας μάτια και αυτιά σε κάθε άλλο "-ισμό".

ΥΓ. Όπως σχεδόν πάντα ένα ενδιαφέρον ποίημα εδώ.

Είναι η Aλήθεια μία;

Αγαπητέ αναγνώστη -/ρια,

Πριν ξεκινήσεις να διαβάζεις αυτά που έχω συγκεντρώσει σε σχέση με το θέμα που θα μας απασχολήσει θα ήθελα να σου ζητήσω μία χάρη. Όπου βλέπεις λέξεις-ουσιαστικά και κυρίως Θεός, θρησκεία καθώς και ονόματα ανθρώπων κλείσε τα αυτιά σου στις σκέψεις που αυτόματα ξεπηδούν στο μυαλό σου. Αν θέλεις πραγματικά να κατανοήσεις αυτό που θέλω να σου πω δεν μπορείς να το κάνεις βασισμένος στην εμπειρία σου και στις εξωτερικές γνώσεις που έχεις για αυτές τις λέξεις. Αν βασισθείς σε αυτά δεν θα μπορέσεις να διαβάσεις πέρα από τις γραμμές. Αν όμως αφεθείς ελεύθερος δηλαδή κενός από έννοιες, ιδεολογίες και σκέψεις ίσως καταφέρω να σου μιλήσω σε κάποιο άλλο κομμάτι του εαυτού σου το οποίο και θα κατανοήσει αυτά που έχω να σου πω. Γιατί για να μάθει κάποιος το οτιδήποτε πρέπει να μην γνωρίζει. Πως θα μάθεις όταν ήδη ξέρεις;

Από την ιστοσελίδα του Γ. Στεφανάκη "δανείστηκα" την παρακάτω δήλωση του Κρισναμούρτι η οποία γράφτηκε στις 21/10/80 και στην οποία αργότερα ο ίδιος πρόσθεσε λίγες ακόμη προτάσεις:

"Η αλήθεια είναι μια χώρα χωρίς μονοπάτια. O άνθρωπος δεν μπορούν να την φτάσουν μέσω δογμάτων, ιερέων ή τελετουργιών, ούτε μέσω φιλοσοφικών γνώσεων ή ψυχολογικών τεχνικών. Πρέπει να την βρει μέσω της κατανόησης των περιεχομένων του μυαλού του, μέσω παρατήρησης και όχι μέσω διανοητικής ανάλυσης ή ενδοσκοπικής ανατομίας. Ο άνθρωπος έχει χτίσει εικόνες ως ένα φράκτη ασφαλείας - θρησκευτικό, πολιτικό, προσωπικό. Αυτές εκδηλώνονται σαν σύμβολα, ιδέες, πιστεύω. Το φορτίο αυτών των εικόνων κυριαρχεί στη σκέψη, στις σχέσεις και στην καθημερινή ζωή του ανθρώπου. Αυτές οι εικόνες είναι τα αίτια των προβλημάτων μας και χωρίζουν άνθρωπο από άνθρωπο. Η αντίληψη που έχει για την ζωή μορφοποιείται από τις έννοιες που έχει ήδη εγκαθιδρύσει στο μυαλό του. Το περιεχόμενο της συνείδησης του είναι όλη του η ύπαρξη. Αυτό το περιεχόμενο είναι κοινό σε όλη την ανθρωπότητα. Η ατομικότητα είναι το όνομα, η μορφή και ο επιφανειακός πολιτισμός/κουλτούρα που αποκτά από την παράδοση και το περιβάλλον. Η μοναδικότητα του ανθρώπου δεν έγκειται στο επιφανειακό αλλά στην απόλυτη ελευθερία από το περιεχόμενο της συνείδησης του, το οποίο είναι κοινό για όλη την ανθρωπότητα. Επομένως δεν είναι ένα άτομο. Η ελευθερία δεν είναι μία αντίδραση· η ελευθερία δεν είναι επιλογή. Είναι ισχυρισμός του ανθρώπου ότι επειδή έχει επιλογή είναι ελεύθερος. Ελευθερία είναι σκέτη παρατήρηση χωρίς κατεύθυνση, χωρίς φόβο τιμωρίας και ανταμοιβής. Η ελευθερία είναι χωρίς κίνητρο· η ελευθερία δεν είναι στο τέλος της εξέλιξης του ανθρώπου αλλά βρίσκεται στο πρώτο βήμα της ύπαρξης του. Με παρατήρηση ξεκινά κάποιος να ανακαλύπτει την έλλειψη ελευθερίας. Η ελευθερία βρίσκεται στην χωρίς επιλογή επίγνωση της καθημερινής μας ύπαρξης και δραστηριότητας. Η σκέψη είναι χρόνος. Η σκέψη γεννιέται από την γνώση και την εμπειρία οι οποίες είναι αδιαχώριστες από τον χρόνο και το παρελθόν. Ο χρόνος είναι ο ψυχολογικός εχθρός του ανθρώπου. Η δράση μας βασίζεται στη γνώση και συνεπώς στον χρόνο, άρα ο άνθρωπος είναι πάντα ένας σκλάβος του χρόνου. Η σκέψη είναι πάντοτε περιορισμένη και επομένως ζούμε σε συνεχή σύγκρουση και πάλη. Δεν υπάρχει ψυχολογική εξέλιξη. Όταν ένας άνθρωπος αποκτήσει επίγνωση της κίνησης των σκέψεων του θα δει το διαχωρισμό ανάμεσα στον σκεπτόμενο και στη σκέψη, στον παρατηρητή και στο παρατηρούμενο, αυτού που έχει την εμπειρία και αυτό του οποίου αποκτάμε την εμπειρία. Θα ανακαλύψει ότι αυτός ο διαχωρισμός είναι μια ψευδαίσθηση. Τότε υπάρχει μόνο σκέτη παρατήρηση. Τότε μόνο υπάρχει σκέτη παρατήρηση η οποία είναι ενόραση χωρίς την σκιά του παρελθόντος ή του χρόνου. Αυτή η άχρονη ενόραση επιφέρει μια βαθιά ριζική μεταμόρφωση του μυαλού.


Η ολική άρνηση είναι η ουσία του θετικού. Όταν υπάρχει άρνηση όλων αυτών των πραγμάτων που η σκέψη επέφερε ψυχολογικά, τότε μόνο υπάρχει αγάπη, η οποία είναι συμπόνοια και νοημοσύνη".

Σε μια "πονηρή" ερώτηση που έγινε στον Δαλάι Λάμα για το ποια είναι η καλύτερη θρησκεία, και ήταν πονηρή γιατί ο ερωτών περίμενε να ακούσει ο βουδισμός ή κάτι άλλο σχετικό, η απάντηση που δόθηκε ήταν η εξής:

"Η καλύτερη θρησκεία είναι αυτή που σε φέρνει πιο κοντά στο Θεό. Είναι αυτή που σε κάνει έναν καλύτερο άνθρωπο."

Μετά από την αρχική έκπληξη ο ερωτών ζήτησε να μάθει τι είναι αυτό που κάνει κάποιον καλύτερο άνθρωπο.

"Οτιδήποτε σε κάνει πιο φιλεύσπλαχνο, πιο ευαίσθητο, πιο απροκατάληπτο, πιο στοργικό, πιο φιλάνθρωπο, πιο υπεύθυνο, πιο ηθικό."

Και προχωρώντας τις σκέψεις του παραπέρα πρόσθεσε:

"Πρόσεχε τις Σκέψεις σου γιατί γίνονται Λέξεις·
Πρόσεχε τις Λέξεις σου γιατί γίνονται Πράξεις·
Πρόσεχε τις Πράξεις σου γιατί γίνονται Συνήθειες·
Πρόσεχε τις Συνήθειες σου γιατί γίνονται Χαρακτήρας·
Πρόσεχε τον Χαρακτήρα σου γιατί γίνεται Πεπρωμένο
και το Πεπρωμένο σου θα είναι η Ζωή σου.
Δεν υπάρχει θρησκεία ανώτερη από την Αλήθεια."

Όποιος έχει μελετήσει θρησκείες δεν μπορεί να του διέφυγε ότι παρά το γεγονός ότι όλες δίνουν διάφορα ονόματα στους θεούς τους, οι περισσότερες παραδέχονται την ύπαρξη ενός μόνο θεού, ακόμα και αυτές που από λάθος πληροφόρηση συνήθως, ονομάζουμε πολυθεϊστικές. Οι μωαμεθανοί λένε: "Ένας είναι ο Θεός", οι Ινδιάνοι έχουν το Μεγάλο Πνεύμα (Great Spirit), οι ινδουιστές το Πνεύμα του Φωτός (Purusha) που "είναι πέρα από το Δημιουργό αυτής της δημιουργίας" (Mundaka Upanishad II,1) και παρά τα εκατοντάδες ονόματα θεών που έχουν τα ιερά βιβλία τους η Rig Veda ξεκινά με τον παρακάτω στίχο:

"Τον αποκαλούν Ίντρα, Μίτρα, Βαρούνα, Άγκνι / και είναι ο ευγενής φτερωτός Γκαρούτμαν.
Σ' αυτό που είναι Ένα, οι σοφοί δίνουν πολλούς τίτλους, /τον αποκαλούν Άγκνι, Γιάμα, Ματαρισβάν"....

Οι αρχαίοι Έλληνες  είχαν το Δία σαν πατέρα των Θεών και ανώτερο τους. Από την διδασκαλία του Επίκητου το παρακάτω απόσπασμα που διασώθηκε στα "Αποσπάσματα" του μαθητή του Αρριανού που γράφτηκε με την βοήθεια και άλλων μαθητών του (απόσπασμα 4):

"Από τα πράγματα που υπάρχουν, ο Θεός μας έδωσε υπό τον έλεγχο μας μερικά ενώ τα άλλα όχι. Υπό τον έλεγχο μας έβαλε το καλύτερο και σπουδαιότερο, αυτό με το οποίο Αυτός ο ίδιος ευδαιμονεί, την χρήση των εξωτερικών εντυπώσεων (χρήσιν φαντασιών, στο πρωτότυπο). Γιατί όταν αυτό γίνεται σωστά, είναι ελευθερία, γαλήνη, χαρά, ευστάθεια· είναι επίσης δίκαιο και νόμος, σωφροσύνη και πάσα αρετή. Αλλά όλα τα άλλα πράγματα δεν μας τα έθεσε υπό τον έλεγχο μας. Γι' αυτό και εμείς πρέπει να γίνουμε ένα με τον Θεό (συμψήφους χρή τω θεώ) και χωρίζοντας τα πράγματα με αυτόν τον τρόπο, τα δε δικά μας με κάθε τρόπο να κατέχουμε (αντιποιείσθαι), τα μεν άλλα να τα αφήνουμε στο Σύμπαν και με χαρά να του παραχωρούμε ότι χρειάζεται είτε αυτά είναι τα παιδιά μας, είτε η πατρίδα, είτε το σώμα μας είτε οτιδήποτε άλλο."

Με αυτό τον τρόπο ο Θεός είναι το άγνωστο που ανακαλύπτεται συνεχώς (η λέξη ανακαλύπτω αποδίδεται αρκετές φορές στα αρχαία ελληνικά με τη λέξη συνιδείν) και δεν μπορεί ποτέ να γίνει γνωστός διανοητικά. Γι' αυτό ίσως ο Βούδας δεν απάντησε στην ερώτηση αν υπάρχει θεός, γι' αυτό ίσως οι Ταοϊστές του δώσανε το όνομα Τάο που δεν σημαίνει τίποτα, γι' αυτό οι Εβραίοι γράψανε το όνομα του αλλά χωρίς τα φωνήεντα (Γιάχβε) για να μην μπορείς να προφέρεις το όνομα του.

Ο Ουίλιαμ Μπλέηκ έχει γράψει ένα μικρό βιβλιαράκι (1788) με τίτλο "Όλες οι θρησκείες είναι μία". Το φιλοτέχνησε και με σχέδια του και μπορείτε να το βρείτε εδώ.

Σας μεταφέρω την μετάφραση του:

"Η φωνή κάποιου που φωνάζει στη ζούγκλα.
To επιχείρημα: 
Επειδή η πραγματική μέθοδος της γνώσης είναι το πείραμα, η ικανότητα να ξέρεις πρέπει να είναι η ικανότητα να λαμβάνεις πείρα. Αυτή την ικανότητα διαπραγματεύομαι.
1η αρχή:
Ότι η Ποιητική Ιδιοφυΐα είναι ο αληθινός Άνθρωπος και το σώμα ή η εξωτερική μορφή του ανθρώπου προέρχεται από την Ποιητική Ιδιοφυΐα. Ομοίως ότι η μορφή όλων των πραγμάτων προέρχονται από την δική τους Ιδιοφυΐα η οποία από τους Αρχαίους ονομαζόταν Άγγελος και Πνεύμα και Δαίμονας.
2η αρχή:
Όπως όλοι οι άνθρωποι είναι όμοιοι στην εξωτερική μορφή (και με την ίδια άπειρη ποικιλία) έτσι όλοι είναι όμοιοι στην Ποιητική Ιδιοφυΐα.
3η αρχή:
Κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να σκεφτεί, να μιλήσει ή να γράψει από καρδιάς αλλά πρέπει να έχει σκοπό την αλήθεια. Έτσι όλες οι σέκτες της Φιλοσοφίας προέρχονται από την Ποιητική Ιδιοφυΐα προσαρμοσμένη στις αδυναμίες του κάθε ατόμου.
4η αρχή:
Όπως κανένας ο οποίος ταξιδεύει σε χώρες γνωστές του δεν βρίσκει το άγνωστο, έτσι και από γνώση που έχει ήδη αποκτήσει ο Άνθρωπος δεν μπορεί να αποκτήσει περισσότερη. Επομένως μια παγκόσμια Ποιητική Ιδιοφυΐα υπάρχει.
5η αρχή:
Οι θρησκείες όλων των Εθνών προήλθαν από την διαφορετική αντίληψη της Ποιητικής Ιδιοφυΐας του κάθε έθνους, η οποία σε κάθε έθνος καλείται το Πνεύμα της Προφητείας.
6η αρχή:
Η Εβραϊκή και Χριστιανική Διαθήκη έχουν μια αυθεντική καταγωγή από την Ποιητική Ιδιοφυΐα. Αυτό είναι αναγκαίο από την περιορισμένη φύση των σωματικών αισθήσεων.
7η αρχή:
Όπως όλοι οι άνθρωποι είναι ίδιοι (αν και άπειρα ποικίλοι) έτσι και οι θρησκείες σαν όμοιες έχουν μία πηγή. Ο αληθινός Άνθρωπος είναι η πηγή· αυτός ο Άνθρωπος που είναι η Ποιητική Ιδιοφυΐα."

Συγκρίνετε τώρα και την παρακάτω ρήση του Α. Αϊνστάιν μαζί με αυτήν του Κρισναμούρτι στο βίντεο που ακολουθεί:

"Ένα ανθρώπινο ον είναι μέρος του όλου, που το ονομάζουμε σύμπαν, ένα μέρος περιορισμένο στο χρόνο και τον χώρο. Έχει εμπειρία του εαυτού του, των σκέψεων του και των συναισθημάτων του σαν κάτι διαφορετικό από το υπόλοιπο... ένα είδος οπτικής πλάνης της συνείδησης του. Αυτή η πλάνη είναι ένα είδος φυλακής για εμάς, η οποία μας περιορίζει στις προσωπικές μας επιθυμίες και σε στοργή για τα λιγοστά κοντινά μας πρόσωπα. Το έργο μας πρέπει να είναι να ελευθερώσουμε τους εαυτούς μας από αυτή την φυλακή, διευρύνοντας τον κύκλο της συμπόνιας μας ώστε να αγκαλιάσει όλα τα ζωντανά όντα και όλη τη φύση στην ομορφιά της"   

Άρα αγαπητέ αναγνώστη /-ρια, έτσι όπως βλέπω το ερώτημα που εγώ έθεσα στην αρχή, δηλαδή αν η Αλήθεια είναι μία, καταλήγω στο εξής συμπέρασμα: 

η Αλήθεια δεν είναι μία· η Αλήθεια είναι Ένα.

Προς τους απανταχού άθρησκους (αλλά όχι άθεους)

Από Νίτσε έχω διαβάσει το Τάδε έφη Ζαρατούστρα (1882)  και αν εξαιρέσεις κάποια κομμάτια που τα έχω συζητήσει για τα υπόλοιπα δεν είμαι καθόλου σίγουρος αν έχω καταλάβει κάτι, παρά το γεγονός ότι αυτά που διάβαζα με ενθουσίαζαν... 
Πριν κάτι μήνες έπιασα να διαβάσω χωρίς μεγάλη όρεξη (λόγω της προηγούμενης εμπειρίας μου) το "Πέρα από το καλό και το κακό" (1886). Ξεκινώντας από τον πρόλογο είδα ότι όταν έγραψε αυτό το βιβλίο, (μετά τον Ζαρατούστρα που το θεωρούσε ως το αριστούργημα του) έστειλε ένα αντίγραφο στον μεγάλο ιστορικό Γιάκομπ Μπούκχαρτ γράφοντας στο συνοδευτικό γράμμα: "Παρακαλώ διαβάστε αυτό το βιβλίο (αν και λέει τα ίδια πράγματα με το Ζαρατούστρα μου, αλλά διαφορετικά, πολύ διαφορετικά)".

Διαβάζοντάς το, κατάλαβα ότι είχε δίκιο. Αν ο Ζαρατούστρα ήταν ένα ποίημα, αυτό το βιβλίο ήταν το κλειδί που θα μπορούσε να ξεκλειδώσει το ποίημα.

Ο Νίτσε είναι ο φιλόσοφος με το σφυρί γιατί δεν δίστασε να "διαλύσει" όλους τους προηγούμενους φιλοσόφους, τηρώντας τον κανόνα που αυτός έδωσε στον Ζαρατούστρα για την ελευθερία σε τρία στάδια που διανύει ο άνθρωπος κατά την εξέλιξη του: ανεξαρτητοποίηση από αυθεντίες και δασκάλους - την απόσχιση από αυτούς και την κατάκτηση της ελευθερίας (αρνητική ελευθερία, ελευθερία "από") - την επίτευξη των δικών του αξιών και του τελικού σκοπού (θετική ελευθερία, ελευθερία "προς")¹. ( Το τρίτο βήμα του  Νίτσε, σύμφωνα με το ιστορικό Στόριγκ, ήταν η συγγραφή του Τάδε Έφη Ζαρατούστρα.)

Όπως ήταν φυσιολογικό μια τέτοια δυναμική "εναντίον όλων" ( ο ίδιος έλεγε ότι: "όποιος πρέπει να είναι δημιουργός στο καλό ή στο κακό, αληθώς, πρέπει πρώτα να είναι ένας γκρεμιστής και  να σπάει αξίες ²) δημιούργησε εναντίον του μια κριτική η οποία συνοψίζεται σε εφτά αντί-:

1.) Αντι- μοραλιστής, 2.) αντι- δημοκρατικός, 3.) αντι- σοσιαλιστής, 4.) αντι- φεμινιστής, 5.) αντι- διανοητής, 6.) αντι- πεσιμιστής, 7.) αντι- χριστιανός (λόγω των όλων των παραπάνω...). Ίσως επειδή δεν γίνεται να τα θυμάσαι όλα οι άνθρωποι του κόλλησαν το παρατσούκλι του αντί- χριστου/ άθεου. Είπε βέβαια αυτό το περίφημο "ο Θεός πέθανε" αλλά άλλο εννοούσε. Δείτε αυτό για να καταλάβετε καλύτερα ή απλά στοχαστείτε στο παρακάτω κείμενο:

Υπάρχει μία μεγάλη σκάλα θρησκευτικής αγριότητας με πολλά σκαλιά. Αλλά τρία από αυτά είναι τα πιο σημαντικά. 

Κάποτε οι άνθρωποι θυσίαζαν ανθρώπους στους θεούς τους, ίσως αυτούς τους ανθρώπους που αγαπούσαν περισσότερο - η θυσία του πρωτότοκου³ παρούσα σε όλες τις προ-ιστορικές θρησκείες ανήκει εδώ, όπως και η θυσία του αυτοκράτορα Τιβέριου στη σπηλιά του Μίθρα στο νησί του Καπρί, ο πιο απαίσιος απ' όλους τους Ρωμαϊκούς αναχρονισμούς.

Αργότερα, στην ηθική εποχή της ανθρωπότητας, οι άνθρωποι θυσίαζαν στους θεούς τους τα ισχυρότερα ένστικτα που κατείχαν, την "φύση" τους. Η χαρά αυτής της γιορτής λαμπυρίζει στην  σκληρή ματιά του ασκητή, του εμπνευσμένου "αντι- νατουραλιστή". 

Τελικά: τι έμεινε να θυσιαστεί; Δεν έπρεπε τελικά κάποιος να θυσιάσει κάθε τι παρήγορο, άγιο, θεραπευτικό, όλη την ελπίδα, όλη την πίστη σε μια κρυμμένη αρμονία, σε μια μελλοντική ευτυχία και δικαιοσύνη; Δεν έπρεπε αυτός να θυσιάσει τον ίδιο τον Θεό και από αγριότητα στον εαυτό του να προσκυνήσει πέτρες, ηλιθιότητα, βαρύτητα, μοίρα, τίποτα; Να θυσιάσει το Θεό για τίποτα - αυτό το παράδοξο μυστήριο της εσχάτης αγριότητας έχει φυλαχτεί για την γενιά που ήδη άρχισε να έρχεται: όλοι ξέρουμε κάτι ήδη από αυτό.⁴

¹ Από το "Η Ιστορία της Φιλοσοφίας" του Ιωακείμ Στόριγκ (Δεύτερο Μέρος, Τρίτο Κεφάλαιο: Διαφωτισμός, ΙΙ. Νίτσε)

² Από το "Τάδε Έφη Ζαρατούστρα".

³ Οι Θεοί Βάαλ και Τανίτ. Ο Βάαλ σύμφωνα με τους αρχαίους Έλληνες ιστορικούς ήταν το αντίστοιχο του Κρόνου που έτρωγε τα παιδιά του. Η Τανίτ ήταν θηλυκή σύντροφός του και προστάτης Θεά της αρχαίας Καρχηδόνας (5ος αι. π.Χ). Στην αρχαία Καρχηδόνα όπου αυτή η θρησκεία γνώρισε καινούργια άνθηση έχουν ανακαλυφτεί χιλιάδες τάφοι μικρών πρωτότοκων παιδιών.

⁴ Από το "Πέρα από το Καλό και το Κακό" (Τρίτο Μέρος: Η Θρησκευτική Φύση, Παράγραφος 55) Το κείμενο στα αγγλικά εδώ στην παράγραφο 55 

ΥΓ. Η φωτογραφία είναι ένας πίνακας του Wenzel Hablik (1918) με τίτλο: "Το μονοπάτι της ιδιοφυΐας". Απαλλοτριώθηκε από εδώ.  

Μια ιστορία από την ιστορία της φιλοσοφίας* (Giordano Bruno)

Στις 17 Φεβρουαρίου του έτους 1600 στοίβαξαν άνθρωποι σε μια πλατεία στην Ρώμη ένα σωρό από ξύλα. Πάνω του δέσανε έναν άνθρωπο και βάλανε φωτιά. Πεθαίνοντας δεν άφησε ούτε μια κραυγή να του ξεφύγει. Αυτός ο άνθρωπος ήταν ο πρώην δομικανός μοναχός Giordano Bruno.

Μετά από 7 χρόνια φυλάκιση κατά την οποία σταθερά αρνήθηκε να ανακαλέσει τις φιλοσοφικές του διδασκαλίες, καταδικάστηκε σε θάνατο στην πυρά. Αυτοί που τον καταδικάσανε, πίστευαν ότι έπρεπε να προστατεύσουν την θρησκεία και την ηθική από έναν από τους πιό επικίνδυνους εχθρούς των. Και είχαν δίκαιο όχι για την ίδια την θρησκεία, αλλά για πολλές από τις βασικές αρχές της τότε θεολογίας. Τη δύναμη των ιδεών του Bruno και το παράδειγμα της ύψιστης σταθερότητας και εμπιστοσύνης στις πεποιθήσεις του δεν μπορούσαν να το αποκρύψουν όπως τόσες φορές συνέβηκε στην ιστορία - τουλάχιστον στο παρελθόν, μια και οι καιροί μας ξέρουν εξαιρετικά τελειοποιημένες μεθόδους πνευματικής καταπίεσης.

Ο Bruno έγραψε στην μητρική του γλώσσα τα ιταλικά. Τα πιο γνωστά του συγράμματα είναι: "Σχετικά με το αίτιο, την αρχή και το Ένα", "Σχετικά με το Άπειρο, το Όλον και τους Κόσμους", "Ο εξορκισμός του νικηφόρου Τέρατος", "Σχετικά με τα ηρωικά πάθη". Επηρρεασμένος από τους Cusanus και Copernicus και τις ανακαλύψεις τους προχωράει την σκέψη τους ακόμα πιο πέρα από το απλά ηλιοκεντρικό σύστημα και μιλά για το αμέτρητο άπειρο σύμπαν, γεμάτο από πολλούς ήλιους, πλανήτες, κόσμους, χωρίς σύνορα και χωρίς κέντρο, σε σταθερή κίνηση. (Δέστε αν θέλετε και κάτι σχετικό: http://www.youtube.com/watch?v=mcBV-cXVWFw )

Αυτές οι ιδέες δεν ήταν οι μόνες που τον επηρρέασαν. Από την αρχαιότητα: το ποίημα του Λουκρήτιου (περί φύσεως των πραγμάτων), που ταίριαζε με την δικιά του ποιητική φύση, ενώ έβλεπε τον Αριστοτέλη σαν τον δάσκαλο των δασκάλων. Από την φυσική φιλοσοφία της Αναγέννησης: ο Theophrastus Bombastus von Hohenheim (γνωστός ως Παράκελσος), ο "ιταλός Παράκελσος" Hieronymus Cardanus - ο πρώτος περισσότερο πρακτικός ενώ ο δεύτερος πιο θεωρητικός - και ακόμα δύο Ιταλοί ο Bernardo Telesio και ο Francesco Patrizi. Όλοι αυτοί οι στοχαστές έχουν κοινό ότι οι διδαχές τους ήρθαν σε τριβή με τον εκκλησιαστικό δογματισμό.

Ας ξαναγυρίσουμε όμως στον Bruno ο οποίος συνδέει την υπόθεση του άπειρου του σύμπαντος μ'αυτήν της δυναμικής μονάδας και της αιωνιότητας του κόσμου. Αιώνιος είναι ο κόσμος, επειδή εκεί τα χωριστά πράγματα υπόκειται σε αλλαγή και παροδικότητα, αλλά το σύμπαν ως όλον είναι το μοναδικό Είναι (ύπαρξη) και γιαυτό άφθαρτο. Μιά δυναμική μονάδα είναι ο κόσμος, γιατί όλο το σύμπαν συνιστά έναν μεγάλο ζωντανό οργανισμό και μέσω μιας μοναδικής αρχής διέπεται και κινείται. "Έτσι είναι επομένως το σύμπαν ένα μοναδικό, ατελείωτο κάτι... Δεν παράγεται, επειδή δεν υπάρχει άλλο Είναι, που θα μπορούσε να επιθυμεί ή να ελπίζει να γίνει, επειδή περιέχει το ίδιο, όλο το Είναι. Δεν φθείρεται επειδή δεν υπάρχει τίποτα άλλο στο οποίο θα μπορούσε να αλλάξει, - αυτό είναι όλα. Δεν μπορεί να χάσει ή να πάρει, επειδή είναι κάτι άπειρο και έτσι δεν μπορεί κάτι να προστεθεί, ούτε κάτι να αφαιρεθεί." (Από το "Σχετικά με το αίτιο, την αρχή και το Ένα" αρχή 5ου διαλόγου)

Αυτή την αρχή που διέπει και εμπνέει τα πάντα ονομάζει ο Bruno Θεό. Ο Θεός είναι το σύνολο όλων των αντιθέσεων, είναι το μέγιστο και το ελάχιστο, άπειρο και αδιαίρετο, πιθανότητα και πραγματικότητα σε ένα. Αυτή η φόρμουλα της coϊncidencia contradictorum είχε ήδη αποδειχθεί από την δουλειά του Cusanus (από τον οποίο ο Bruno την δανείστηκε) αλλά και από άλλους αποκρυφιστές ότι ήταν γερά συνδεδεμένη με την χριστιανική πίστη.

Μη συνδεδεμένη ωστόσο με την χριστιανοσύνη - εκτός από την αιωνιότητα της δημιουργίας - είναι η σχέση του Θεού με τον κόσμο όπως ο Bruno την περιγράφει. Απορρίπτει την ιδέα ότι ο Θεός κυβερνά τον κόσμο έξω από αυτόν - όπως για παράδειγμα ο βοσκός το κοπάδι του. Ο Θεός δεν βρίσκεται πάνω και έξω από τον κόσμο. Είναι μέσα στον κόσμο. Ενεργεί σαν αρχή που εμπνέει το όλον, όσο και σαν μέρος αυτού. "Αναζητούμε τον Θεό στον σταθερό, σκληρό νόμο της φύσης, στην ευλαβική διάθεση ενός προς αυτόν το νόμο κατευθυνόμενου συναισθήματος" "Τον αναζητούμε στη λάμψη του ήλιου, στην ομορφιά των πραγμάτων που εξέρχονται από τη μήτρα της μητέρας μας Γης, στην πραγματική ακτινοβολία των όντων, στη ματιά των πολλών αστερισμών, οι οποίοι στην αμέτρητη άκρη του ενός ουρανού φωτίζουν, ζουν, νιώθουν, σκέφτονται, και το Όλο-καλό, Όλο-ένα και Ύψιστο υμνούν". Αυτή είναι αυτή η παρομοίωση - ισότητα του Θεού με την Φύση, την οποία οι άνθρωποι ονομάζουν πανθεϊσμό.

Ο Bruno είχε πλήρη συνείδηση της αντίθεσης των ιδεών του με την εκκλησία και τον χριστιανισμό γενικά. Διατύπωσε τις ιδέες του επανειλημμένα όπως οι αρχαίοι, δηλ. οι παγανιστές. Η ιστορική του σημασία βρίσκεται ακριβώς εκεί, ότι δηλαδή μόνο αυτός από τις αντιλήψεις που ασυνείδητα βρισκόταν και επεξεργαζόνταν στα κεφάλια των συνανθρώπων του, ανέλαβε όλες τις ευθύνες και τους έδωσε μορφή διατυπώνοντάς τες δημόσια. Βέβαια είναι αλήθεια ότι δεν τις διατύπωσε σε ένα αρμονικό, ισορροπημένο σύστημα, αλλά σε μια εκστατική - ποιητική μορφή, σε ένα μέσω μιας παρόρμησης για ενδοσκόπηση, σχεδόν μεθυστικό ποιητικό έργο.

Από τους στοχαστές που επηρρέασε ο Bruno αξιοσημείωτοι είναι ο Leibniz (με την μοναδολογία του), ο Spinoza, ο Goethe και ο Schelling. Ο E.G.Kolbenheyer περιέγραψε τον πνευματικό αγώνα του Bruno στο δράμα του "Ηρωικά πάθη".


* Το κείμενο είναι μετάφραση του ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟΥ βιβλίου "Η Ιστορία της Φιλοσοφίας" μέρος β' σελ. 35-38 του Γερμανού Hans Joachim Störing.

Για περισσότερες πληροφορίες, στα αγγλικά, εδώ και εδώ.

Περσικά Γράμματα: Γράμμα 46

Τα Περσικά Γράμματα είναι ένα βιβλίο του Μοντεσκιού. Εκδόθηκε πρώτη φορά το 1721 και υποτίθεται ότι είναι συγκεντρωμένα γράμματα μεταξύ Περσών οι οποίοι ταξίδεψαν στην Ευρώπη (κυρίως Γαλλία) και έβλεπαν τον κόσμο μέσα από τα δικά τους μάτια. Στην ουσία είναι η συγκάληψη των απόψεων του Μοντεσκιού ο οποίος εκτός του ότι έγραφε με ψευδώνυμο επιπλέον πρωτοέκδοσε το βιβλίο όχι στη χώρα που ζούσε αλλά στην Ολλανδία. Παρακάτω η μετάφραση του γράμματος 46.

Γράμμα XLVI

Usbek προς Rhedi, στη Βενετία

Παρατηρώ ότι οι άνθρωποι εδώ διαφωνούν για τη θρησκεία ασταμάτητα: αλλά μοιάζει ότι ταυτόχρονα συναγωνίζονται για να δούνε ποιός είναι ο πιο ασεβής.
Όχι μόνο δεν είναι καλύτεροι σα Χριστιανοί, αλλά δεν είναι καλύτεροι και σαν πολίτες, το οποίο μου κάνει μεγαλύτερη εντύπωση: γιατί, οποιαδήποτε θρησκεία κι αν έχει κάποιος, η υπακοή στους νόμους, η αγάπη των συνανθρώπων του και ο σεβασμός στους γονείς είναι πάντοτε οι βασικές αρχές της θρησκείας.
Δεν είναι η βασική ενασχόληση ενός θρήσκου ανθρώπου το να ευχαριστήσει την θεότητα η οποία ίδρυσε τη θρησκεία που αυτός διακυρρήσει; Ο σιγουρότερος τρόπος για να το καταφέρει αυτό κάποιος είναι σίγορα να παρατηρεί τους κανόνες της κοινωνίας και τις υποχρεώσεις της ανθρωπότητας. Γιατί όποια θρησκεία και να έχεις, πρέπει, αμέσως μόλις υποθέσεις ότι υπάρχει θρησκεία, να υποθέσεις επίσης ότι ο Θεός αγαπάει την ανθρωπότητα, αφού ίδρυσε μια θρησκεία για να τους κάνει ευτυχισμένους. Και αν αγαπάει την ανθρωπότητα, σίγουρα θα τον ευχαριστούσε αν κάναμε και εμείς το ίδιο. Δηλαδή, τηρώντας όλες τις υποχρεώσεις μας όπως φιλανθρωπία και ανθρωπιά απέναντι τους και να μην καταπατάμε τους νόμους κάτω από τους οποίους ζούνε.
Μ'αυτό τον τρόπο είναι πολύ πιο σίγουρο ότι θα ευχαριστήσουμε τον Θεό από το να κάνουμε κάποια τελετή ή κάτι παρόμοιο. Γιατί η τελετή δε περικλείει κανένα βαθμό καλοσύνης μέσά της, είναι καλή μόνο υποθετικά, στην υπόθεση ότι ο Θεός την επιβάλλει. Αλλά αυτό είναι υλικό για μεγάλη συζήτηση. Είναι εύκολο να κάνεις λάθος, γιατί πρέπει να διαλέξεις τις τελετές μιάς θρησκείας από περίπου δύο χιλιάδες.
Κάποιος άνθρωπος έκανε την εξής προσευχή στο Θεό κάθε μέρα: "Κύριε, δεν μπορώ να καταλάβω τίποτα από τις συνεχιζόμενες διαφωνίες σχετικά μ'εσένα. Θα ήθελα να Σε υπηρετήσω σύμφωνα με τη θέληση Σου, αλλά όποιον κι αν συμβουλευτώ θέλει να σε υπηρετήσω σύμφωνα με την δική του. Όταν θέλω να προσευχηθώ σ' εσένα, δεν ξέρω ποια γλώσσα να σου μιλήσω. Ούτε ξέρω ποια στάση να πάρω. Κάποιος λέει ότι πρέπει να είμαι όρθιος, κάποιος θέλει καθιστός. Κάποιος άλλος επιμένει ότι το σώμα μου πρέπει να στηρίζεται στα γονατά μου. Και δεν είναι μόνο αυτοί. Υπάρχουν κάποιοι που ισχυρίζονται ότι πρέπει να πλένομαι με κρύο νερό κάθε μέρα, άλλοι που βεβαιώνουν ότι θα του είμαι απεχθής αν δεν κόβω ένα μικρό κομμάτι της σάρκας μου. Τις προάλλες, σ'ένα σταθμό καραβανιών, έτυχε να τρώω ένα κουνέλι. Ήταν εκεί τρεις άνδρες που μ'έκαναν να τρέμω. ο πρώτος* επειδή το ζώο ήταν ακάθαρτο. Ο επόμενος** επειδή είχε στραγγαλιστεί. Και ο τελευταίος*** επειδή δεν ήταν ψάρι. Ένας βραχμάνος**** περαστικός, τον οποίο παρακάλεσα να με συμβουλεύσει είπε: " Όλοι τους κάνουν λάθος εφόσων δεν το σκότωσες εσύ"
"Εγώ το σκότωσα" είπα.
"Α! έκανες μια αποτρόπαια πράξη, την οποία ο Θεός ποτέ δεν θα σου συγχωρέσει" είπε με αυστηρό τόνο, "Πως ξέρεις ότι η ψυχή του πατέρα σου δέν έχει περάσει σ' αυτό το ζώο;"
"Όλα αυτά τα πράγματα, Κύριε, με βάζουν σε διλήμματα. Δεν μπορώ ούτε το κεφάλι μου να κουνήσω χωρίς να μου πουν ότι κινδυνεύω να σε προσβάλλω. Παρόλα αυτά θα ήθελα να σε ευχαριστήσω και να χρησιμοποιήσω την ζωή που έλαβα από εσένα για να το κάνω αυτό. Δεν ξέρω αν κάνω λάθος, αλλά νομίζω ότι ο καλύτερος τρόπος για να το καταφέρω αυτό είναι να ζω ως καλός πολίτης στην κοινωνία που με υποχρέωσες να ζω και να είμαι καλός πατέρας στην οικογένεια που μου έδωσες.

Από Παρίσι, την 8η μέρα του φεγγαριού του Shaaban, 1713

* Εβραίος
** Τούρκος
*** Αρμένιος
****Ινδός

Ένας "άγριος" διδάσκει τους "πολιτισμένους"...

Το βρήκα εδώ και το αναδημοσιεύω αυτούσιο, γιατί το θεωρώ απαραίτητο μάθημα που θα έπρεπε να διδάσκεται στο σχολείο...

Σ ίατλ:

Αρχηγός μιας φυλής… Ινδιάνων

Προς τον Πρόεδρο της Αμερικής, Φραγκλίνο Πήρς

όταν ο τελευταίος ζήτησε από τον Σιατλ να πουλήσει στην κυβέρνηση τη γη του.

Ο μεγάλος αρχηγός στην Ουάσιγκτον μηνάει πως θέλει να αγοράσει τη γη μας.Ο μεγάλος αρχηγός μηνάει ακόμα φιλικά και καλοθέλητα. Καλοσύνη του, γιατί ξέρομε πως αυτός λίγο τη χρειάζεται αντίστοιχα τη φιλία μας.Την προσφορά του θα τη μελετήσομε, γιατί ξέρομε πως αν δεν το πράξομε, μπορεί ο λευκός να προφτάσει με τα όπλα και να πάρει τη γη μας.
Πώς μπορείτε να αγοράζετε ή να πουλάτε τον ουρανό - τη ζέστα της γης; Για μας μοιάζει παράξενο. Η δροσιά του αγέρα ή το άφρισμα του νερού ωστόσο Δε μας ανήκουν. Πώς μπορείτε να τα αγοράσετε από μας;

Κάθε μερος της γης αυτής είναι ιερό για το λαό μου. Κάθε αστραφτερή πευκοβελόνα, κάθε αμμούδα στις ακρογιαλιές, κάθε θολούρα στο σκοτεινό δάσος, κάθε ξέφωτο και κάθε ζουζούνι που ζουζουνίζει είναι, στη μνήμη και στην πείρα του λαού μου, ιερό.
Ξέρομε πως ο λευκός δεν καταλαβαίνει δεν καταλαβαίνει τους τρόπους μας.Τα μέρη της γης, το ένα με το άλλο, δεν κάνουν γι’ αυτόν διαφορά, γιατί είναι ένας ξένος που φτάνει τη νύχτα και παίρνει από τη γη όλα όσα του χρειάζονται.

Η γη δεν είναι αδερφός του, αλλά εχθρός που πρέπει να τον καταχτήσει, και αφού τον καταχτήσει πηγαίνει παρακάτω. Με το στομάχι που έχει θα καταπιεί τη γη και θα αφήσει πίσω του μια έρημο. Η όψη που παρουσιάζουν οι πολιτείες σας, κάνει κακό στα μάτια του ερυθρόδερμου.

Όμως αυτό μπορεί και να συμβαίνει, επειδή ο ερυθρόδερμος είναι άγριος και δεν καταλαβαίνει.
Αν αποφασίσω και δεχτώ, θα βάλω έναν όρο. Τα ζώα της γης αυτής ο λευκός θα πρέπει να τα μεταχειριστεί σαν αδέρφια του. Τι είναι ο άνθρωπος δίχως τα ζώα; Αν όλα τα ζώα φύγουν από τη μέση, ο άνθρωπος θα πεθάνει από μεγάλη εσωτερική μοναξιά, γιατί όσα συμβαίνουν στα ζώα, τα ίδια συμβαίνουν στον άνθρωπο.
Ένα ξέρομε, που μπορεί μια μέρα ο λευκός να το ανακαλύψει;ο Θεός μας είναι ο ίδιος Θεός. Μπορεί να θαρρείτε πως Εκείνος είναι δικός σας, όπως ζητάτε να γίνει δική σας η γη μας.

Αλλά δεν το δυνόσαστε. Εκείνος είναι Θεός των ανθρώπων.Και το έλεός Του μοιρασμένο απαράλλαχτα σε ερυθρόδερμους και λευκούς.Αυτή η γη Του είναι ακριβή. Όποιος τη βλάφτει, καταφρονάει το Δημιουργό της. Θα περάσουν οι λευκοί - και μπορεί μάλιστα γρηγορότερα από άλλες φυλές.Όταν μαγαρίζεις συνέχεια το στρώμα σου, κάποια νύχτα θα πλαντάξεις από τις μαγαρισιές σου. Όταν όλα τα βουβάλια σφαχτούν, όταν όλα τα άγρια αλόγατα μερέψουν, όταν την ιερή γωνιά του ΄δασους τη γιομίσει το ανθρώπινο χνώτο και το θέαμα των φουντωμένων λόφων το κηλιδώσουν τα σύρματα του τηλέγραφου με το βουητό τους, τότες που να βρεις το ρουμάνι; Που να βρεις τον αϊτό;

Και τι σημαίνει να πεις έχε γειά στο φαρί σου και στο κυνήγι;Σημαίνει το τέλος της ζωής και την αρχή του θανάτου.
Πουθενά δε βρίσκεται μια ήσυχη γωνιά μέσα στις πολιτείες του λευκού. Πουθενά Δε βρίσκεται μια γωνιά να σταθείς να ακούσεις τα φύλλα στα δένδρα την άνοιξη ή το ψιθύρισμα που κάνουν τα ζουζούνια πεταρίζοντας.

Όμως μπορεί, επειδή, καταπώς είπα, είμαι άγριος και δεν καταλαβαίνω - μπορεί μοναχά για το λόγο αυτόν ο σαματάς να ταράζει τα αυτιά μου. Μα τι μένει από τη ζωή, όταν ένας άνθρωπος δεν μπορεί να αφουγκραστεί τη γλυκιά φωνή που βγάνει το νυχτοπούλι ή τα συνακούσματα των βατράχων ολόγυρα σε ένα βάλτο μέσα στη νυχτιά;Ο ερυθρόδερμος προτιμάει το απαλόηχο αγέρι λαγαριασμένο από την καταμεσήμερη βροχή ή μοσχοβολημένο με το πεύκο. Του ερυθρόδερμου του είναι ακριβός ο αγέρας, γιατί όλα τα πάντα μοιράζονται την ίδια πνοή - τα ζώα, τα δένδρα, οι άνθρωποι.

Ο λευκός δε φαίνεται να δίνει προσοχή στον αγέρα που ανασαίνει. Σαν ένας που χαροπολεμάει για μέρες πολλές, δεν οσμίζεται τίποτα.
Αν ξέραμε, μπορεί να καταλαβαίναμε - αν ξέραμε τα όνειρα του λευκού, τις ελπίδες που περιγράφει στα παιδιά του τις μακριές χειμωνιάτικες νύχτες, τα οράματα που ανάφτει στο μυαλό τους, ώστε ανάλογα να δέονται για την αυριανή. Αλλά εμείς είμαστε άγριοι. Μας είναι κρυφά τα όνειρα του λευκού. Και επειδή μας είναι κρυφά, θα εξακολουθήσομε το δρόμο μας. Αν τα συμφωνήσομε μαζί, θα το πράξομε, για να σιγουρέψουμε τις προστατευόμενες περιοχές που μας τάξατε.

Εκεί θα ζήσομε, μπορεί, τις μετρημένες μέρες μας καταπώς το θελήσομε. Όταν ο στερνός ερυθρόδερμος λείψει από τη γη, και από τη μνήμη δεν απομείνει παρά ο ίσκιος από ένα σύννεφο που ταξιδεύει στον κάμπο, οι ακρογιαλιές αυτές και τα δάση θα φυλάγουν ακόμα τα πνεύματα του λαού μου - γιατί αυτή τη γη την αγαπούν, όπως το βρέφος αγαπάει το χτύπο της μητρικής καρδιάς.

Αν σας την πουλήσουμε τη γη μας, αγαπήστε την καθώς την αγαπήσαμε εμείς, κρατήστε ζωντανή στο λογισμό σας τη μνήμη της γης, όπως βρίσκεται τη στιγμή που την παίρνετε, και με όλη σας τη δύναμη, με όλη την τρανή μπόρεση σας, με όλη την καρδιά σας, διατηρήστε τη για τα τέκνα σας, και αγαπήστε την καθώς ο Θεός αγαπάει όλους μας.

Ένα ξέρομε - ο Θεός σας είναι ο ίδιος Θεός.

Η γη Του είναι ακριβή.

Ακόμα και …ο λευκός δεν γίνεται να απαλλαχτεί από την κοινή μοίρα!

Να συμπληρώσω εγώ απλώς εδώ μια ινδιάνικη "προφητεία - κατάρα":

"Μόνο όταν το τελευταίο δέντρο έχει κοπεί,

και το τελευταίο ποτάμι έχει δηλητηριαστεί,

και το τελευταίο ψάρι έχει πιαστεί,

θα συνειδητοποιήσετε ότι τα λεφτά δεν τρώγονται."

Θέμα επίκαιρο δεν βρίσκετε;

Περί εκκλησίας και Θεού το ανάγνωσμα...

Αγαπητοί συνοδοιπόροι,

επειδή πολλά ακούγονται για την εκκλησία τελευταία, θα προσθέσω και εγώ την άποψη μου. Όπως πάντα καλείστε να την σκεφτείτε και να μην την δεχτείτε ή την απορρίψετε ελαφριά τη καρδία.
Η εκκλησία όταν πρωτοδημιουργήθηκε (μιλάω για την χριστιανική αλλά έχω βάσιμους λόγους να υποπτεύομαι ότι ισχύει για όλες ανεξαιρέτως τις θρησκείες) ήταν ένα κοινόβιο. Δεν ήταν αυτό που εννοούμε τώρα με τον οίκο του Θεού. Οι άνθρωποι όλοι μαζί με συνεργασία ζούσαν κάνοντας εργασίες που είχαν σχέση με το κοινόβιο (παραγωγή τροφής, στέγης) και όχι νοικιάζοντας το σώμα τους ή το μυαλό τους όπως γίνεται τώρα. Δεν είχαν νόμους πάνω από το κεφάλι τους εκτός από τον θεϊκό νόμο (αγαπάτε αλλήλους) και ζούσαν μη βίαια. Μάλιστα αναφέρεται στην επιστολή του Παύλου προς Κορινθίους Α', όταν και προσπαθούσαν να ιδρύσουν αυτά τα κοινόβια, να μην έχουν διαφορές μεταξύ τους και να μην πηγαίνουν προς επίλυση αυτών στα "εθνικά" δικαστήρια αλλά να προσπαθούν να τις λύσουν ειρηνικά μεταξύ τους. Φυσικά ούτε λόγος για ιδιοκτησία και κέρδη αφού όπως είπε και ο ιδρυτής - επαναστάτης ευκολότερα θα περάσει η καμήλα από το μάτι της βελόνας παρά ο πλούσιος στην βασιλεία των ουρανών.
Αργότερα όλα αυτά αλλάξανε όπως ξέρουμε, αλλά θα πρέπει να δούμε προσεκτικά πως και γιατί. Κάποια γεγονότα παίξανε καταλυτικό ρόλο ως προς αυτό. Από αυτά τα μεγάλα γεγονότα (πάντα κατά την άποψη μου) ήταν το σχίσμα, η αναγνώριση του χριστιανισμού ως επίσημης θρησκείας της Βυζαντινής αυτοκρατορίας και φυσικά όλες οι οικουμενικές σύνοδοι.
Εκεί, ας μου επιτραπεί η έκφραση, "μαγειρεύτηκαν" όλα. Να σας δώσω ένα παράδειγμα που προκύπτει από την μελέτη του Ευαγγελίου. Όλοι σχεδόν το έχουμε, γιαυτό και σας προτρέπω να διαβάσεται και να συγκρίνετε τις δύο επιστολές του Παύλου προς Κορινθίους. Αν ξέρετε να διαβάζετε νομίζω ότι θα καταλήξετε στο ίδιο συμπέρασμα που κατέληξα και εγώ. Δεν είναι γραμμένες από το ίδιο πρόσωπο. Όποιος είναι μελετηρός, έχει υπομονή και ξέρει να διαβάζει θα βρει πολλά τέτοια παραδείγματα στο "πρωτότυπο" της Αγίας Γραφής. Η πρώτη επιστολή είναι ένα από τα ωραιότερα εδάφια της Αγίας γραφής με ανεξάντλητο βάθος πνευματικού πλούτου. Στην Β' επιστολή όμως, μεταξύ πολλών άλλων, προτρέπει ο "Παύλος" στο εδάφιο 9 τους κορίνθιους να δώσουν μεγαλύτερη προσφορά (έρανος) μην τυχόν και ντροπιαστούν στους Μακεδόνες που τόσο καλά λόγια έχουν ακούσει... Άκουσον, άκουσον. Ο απόστολος προτρέπει για την συλλογή χρημάτων που θα έρθει να παραλάβει ο ίδιος, φυσικά προς ανακούφιση άλλων κοινοτήτων που τα έχουν ανάγκη! Αυτός που δίδασκε και δούλευε για να μην δώσει ποτέ δικαίωμα σε κανέναν! Ο Χριστός πάντα έλεγε δώσε την περιουσία σου και ακολούθησε με, δεν την ζήτησε ποτέ προσωπικά για να την δώσει στους φτωχούς... Νομίζω λοιπόν, ότι κάπως έτσι βάλαμε την εκκλησία πάνω από το κεφάλι μας μεταξύ εμών και του Θεού. Δηλαδή πρόκειται για μια από τις μεγαλύτερες απάτες στην ιστορία του ανθρώπου. Καπιλεύτηκαν την διδασκαλία και την ζωή ενός ανθρώπου για να βγάλουν λεφτά και να ελέγχουν τις μάζες!

Θυμηθείτε επίσης ότι ο ίδιος ο Χριστός έμπαινε σε εκκλησίες της χώρας του και έλεγε ότι μετατρέψαν τον οίκο του Θεού σε οίκο εμπορίου. Άραγε αν ξαναερχόταν δεν θα έλεγε τα ίδια και για τις δικές μας τις εκκλησίες;

Ο μεγάλος δανός φιλόσοφος Søren Kierkegaard είπε ότι το ανθρώπινο είδος ξεκίνησε με την θεϊκή φύση μέσα του και στην συνέχεια έπεσε στο ηθικό επίπεδο. Στη συνέχεια ξέπεσε και από τo ηθικό επίπεδο στο αισθητικό (αυτό των αισθήσεων και γιαυτό προτιμώ τον όρο αισθαντικό).
Η πρώτη πτώση είναι το προπατορικό αμάρτημα. Οι πρωτόπλαστοι αφού φάγανε από το δέντρο της γνώσης, όταν τους φώναξε ο Θεός να παρουσιαστούν μπροστά του αντιλήφθηκαν για πρώτη φορά την γύμνια τους (πτώση στο ηθικό επίπεδο) και την κάλυψαν με ένα φύλλο συκιάς. Από τότε έχουμε ξεπέσει κιάλλο στο αισθαντικό επίπεδο. Ζούμε την ζωή μας απλώς ικανοποιώντας τις αισθήσεις μας ή για να το πω πιό σωστά, οι αισθήσεις μας, ζουν την ζωή μας. Και αν στο ηθικό επίπεδο είχαμε μια πιθανότητα να βρούμε το θείο μέσα μας στο επίπεδο που είναι η ανθρωπότητα τώρα δεν έχει καμμία ελπίδα να ανακαλύψει το θείο μέσα της. Αυτό ακριβώς εννοούσε ο Νίτσε με την διάσημη πια φράση του ο Θεός πέθανε. Μόνο που η εκκλησία μας, κατάφερε να διαστρεβλώσει και αυτή την διδασκαλία και να τον βγάλει αντίχριστο. Αν δεν με πιστεύετε απλώς διαβάστε τα 2 πρώτα εδάφια από τον πρόλογο του "τάδε έφη Ζαρατούστρα" και βγάλτε τα δικά σας συμπεράσματα. Μιλάμε για τις 2 πρώτες σελίδες, του δύσκολου κατά τα άλλα βιβλίου, που κανένας δεν έχει τον χρόνο να διαβάσει, άλλα όλοι ξέρουν ότι λέει ότι ο Θεός πέθανε. Αν δεν είστε μελετηροί αλλά οπτιακουστικοί τύποι τότε δέστε την διάλεξη του Λιαντίνη εδώ.

Αν μου επιτρέπεται (βλασφημία προς τον Θεό αλλά και τους φιλοσόφους) άποψη μου είναι ότι ο Θεός δεν πέθανε αλλά σκοτώνεται διαρκώς από την εκκλησία και κατά επέκταση από την θρησκεία. Δεν είμαι άθεος αλλά είμαι άθρησκος. Ή μπορεί ο Γκάντι να το είπε καλύτερα όταν τον ρώτησαν οι ομοεθνείς του: Μα καλά είστε ή δεν είστε ινδουιστής; Αυτός απάντησε ναι αλλά είμαι και χριστιανός και βουδιστής και μουσουλμάνος...
Είχε απόλυτο δίκαιο ο Νίτσε όταν έλεγε: "και τι είναι η εκκλησία παρά ο τάφος του Θεού;"
Άμοιρε Νίτσε πως να μην σε κυνηγήσει η εκκλησία όταν πας να τους πάρεις την μπουκιά από το στόμα.

Η επανάσταση της μη-βίας

Στο πέρασμα των αιώνων υπήρχαν πολλοί επαναστάτες που λάβαρο τους είχαν την ειρηνική επανάσταση, την επανάσταση της μη-βίας. Ίσως ο πρώτος ήταν ο Χριστός. Το έργο που άφησε πίσω του ήταν οι πρώτες χριστιανικές κοινότητες οι οποίες κατάφεραν μεταξύ 1ου και 2ου αιώνα μ.Χ. στην ουσία να διαλύσουν την ρωμαϊκή αυτοκρατορία εκ των έσω. Αυτό το κατάφεραν με μία ειρηνική επανάσταση. Δεν πήραν τα όπλα να χτυπήσουν κανένα. Απλώς με τον τρόπο ζωής τους, τα κοινόβια, την αλληλοβοήθεια και την συνεργασία δεν χρειαζόντουσαν λεφτά. Χωρίς λεφτά δεν υπηρχαν φόροι, χωρίς φόρους άρχισε να καταρέει το σύστημα. Η τεράστια ρωμαϊκή αυτοκρατορία παρά τις διώξεις των χριστιανών δεν μπορούσε πλέον να πληρώσει τους μισθοφόρους στρατιώτες. Οι μετέπειτα συνέπειες είναι σε όλους γνωστές από την ιστορία.

O Βούδας έχει επίσης πολλά να μας διδάξει και για όποιον ενδιαφέρεται εδώ θα βρει κάτι καλό: http://www.accesstoinsight.org/lib/study/nonviolence.html

Άλλος πολύ μεγάλος αλλά αδικημένος σε φήμη ειρηνιστής επαναστάτης ήταν ο Henry D. Thoreau. Αμερικανός φυσιολάτρης και συγραφέας. Δύο είναι τα πολύ γνωστά του βιβλία. Το πρώτο "Η ζωή στο δάσος ή Walden", περιγράφει τις εμπειρίες του από έναν εναλλακτικό τρόπο ζωής. Το δεύτερο είναι ένα μανιφέστο ειρηνικής πολιτικής ανυπακοής το "Civil Disobedience". O Henry όσο ζούσε δεν πλήρωσε ποτέ του φόρους. Το πρώτο βιβλίο ειδικά επηρρέασε πολλούς γνωστούς της ιστορίας. Ο Mohandas Gandhi είχε πει ότι ήταν το καλύτερο βιβλίο που είχε διαβάσει. Ο Leo Tolstoy είχε εξίσου επηρρεαστεί και οι τρεις πρέπει να είχαν επικοινωνία. Στην παρέα υπήρχε και ένας γνωστός συγραφέας εδώ στην Ολλανδία ,ο Frederick van Eeden, ο οποίος μάλιστα είχε ιδρύσει και ένα κοινόβιο το οποίο είχε ονομάσει Walden.

Πιό σύγχρονος αλλά εξίσου γνωστός ήταν ο Martin Louther King ο οποίος είχε πει και τα περίφημα: "Christ gave us the goals and Gandhi the tactics" (Ο Χριστός μας έδωσε τους στόχους και ο Gandhi την τακτική) "We will wear you down by our capacity to suffer" (Θα σας φθείρουμε με την δυνατότητα μας να υποφέρουμε). Λιγότερο γνωστός ο Jiddu Crishnamurti.

Για όποιον ενδιαφέρεται για να μάθει περισσότερα για την επανάσταση της μη-βίας πέραν της βιβλιογραφίας που αναφέρω ας κοιτάξει και στο παρακάτω site: http://en.wikipedia.org/wiki/Nonviolence

Συνοψίζοντας, όλη η ζωή μας είναι ένας ατέλειωτος κύκλος βίας. Η βία γεννάει βία. Η βία συντηρείται από τον φόβο και την αμάθεια. Η βία σταματάει μόνο αν της αντισταθούμε. Δυστυχώς όμως εδώ οι περισσότεροι άνθρωποι χρησιμοποιούν βία ως μέσω αντίστασης. Είναι το γνωστό οφθαλμόν αντί οφθαλμού. Είναι σαν για να ισορροπήσουμε δύο δυνάμεις, στη δράση πάμε και προσθέτουμε δράση. Ενώ αυτό που χρειάζεται είναι αντί-δράση. Και αντι-δράση δεν σημαινει αντίδραση. Εδώ είναι το μυστικό της αντίστασης στη βία. Δεν πρέπει να αντιδράς. Γι' αυτό είπε ο Χριστός αν σε χαστουκίσουν γύρνα και το άλλο μάγουλο.
Που οφείλεται όμως αυτή η εσφαλμένη εντύπωση; Νομίζω στην πλειοψηφία των παραδειγμάτων γύρω μας. Εξάλλου ο άνθρωπος μαθαίνει με την μίμηση. Συνεπώς δεν μπορούμε να δούμε παραπέρα (ακόμα και αν ακούμε τον λόγο του Χριστού, απλώς σκεφτείτε τι αποτρόπαιες πράξεις έχουν γίνει στο όνομα του) και φυσικά δεν μπορούμε ν' αλλάξουμε τρόπο σκέψης. (αυτό ζητούσε ο Χριστός με την προτροπή του να μετα-νοήσουμε)

Θα ήθελα να κλείσω αυτό το σημαντικό για εμένα άρθρο με τα λόγια του Gandi. Ο Gandi είχε μελετήσει βαθειά το πρόβλημα της βίας και λίγο πριν την δολοφονία του έδωσε μία λίστα στον εγγονό του, η οποία περιείχε τα 7 λάθη του κόσμου (7 blunders of the world) τα οποία πίστευε ότι οδηγούν στη βία.

1. Πλούτος χωρίς δουλειά
2. Ηδονή χωρίς συνείδηση
3. Γνώση χωρίς χαρακτήρα
4. Εμπόριο χωρίς ηθική
5. Επιστήμη χωρίς ανθρωπιά
6. Λατρεία χωρίς θυσία
7. Πολιτική χωρίς αρχές

Ο εγγονός του αργότερα πρόσθεσε ένα ακόμη: 8. Δικαιώματα χωρίς υποχρεώσεις.