Το απλό, το εύκολο και μια παραβολή για την ζωή.

"Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη,
να εύχεσαι να' ναι μακρύς ο δρόμος"

-Κ. Καβάφης


Είναι τόσο σκληρός ο αγώνας, αλλά τόσο γλυκός.
Είναι τόσο μεγάλη η ζωή όταν ζεις διαρκώς.
- Α. Πάνου

Δεν ξέρω γιατί πρέπει να γράψω αυτήν την ανάρτηση. Αυτό που θα προσπαθήσω να περιγράψω για εμένα φαντάζει αυτονόητο. Ίσως λοιπόν και στο μυαλό όλων των ανθρώπων. Όμως δεν το βλέπω γύρω μου. Ίσως ενώ το γνωρίζουμε να εθελοτυφλούμε, εξαιτίας της τεμπελιάς μας. Σίγουρα πάντως φταίει αυτή η απαίσια διαφήμιση που βρίσκεται παντού γύρω μας. Τηλεόραση, εφημερίδες, περιοδικά, σε στάσεις λεωφορείων, σε πινακίδες στο δρόμο. Ακόμα και αν κλειστείς στο σπίτι σου, κάποιος θα βρεθεί να σε πάρει τηλέφωνο ή θα έρθει για να σου πουλήσει κάτι που θα "βελτιώσει" την ζωή σου. Απλά δεν μπορείς να ξεφύγεις, να δεθείς στο κατάρτι και να βουλώσεις τα αυτιά σου στις σύγχρονες σειρήνες. Αλλά στο θέμα μας για να καταλάβετε και τι εννοώ:

Το απλό και το εύκολο. Πολλοί άνθρωποι συγχέουν αυτές τις δύο λέξεις. Τις περισσότερες φορές το εύκολο δεν είναι απλό, όπως επίσης το απλό δεν είναι εύκολο. Όλοι γύρω μας λένε να κάνουμε την ζωή μας πιο εύκολη. Πιο βολική. Και πράγματι αν σκεφτούμε σε τι συνθήκες ζούσε ο άνθρωπος πριν μερικές χιλιάδες χρόνια (για να μην ξεχνιόμαστε 1,5 στους 7 συνεχίζει να ζει έτσι) σίγουρα θα δώσουμε δίκιο σ' αυτούς τους ανθρώπους. Ηλεκτρισμός, πόσιμο νερό, αποχετευτικό σύστημα, φάρμακα, κάτω από μια γερή στέγη χωρίς να κινδυνεύουμε πλέον από άγρια θηρία μαζεύοντας την τροφή μας  κ.ο.κ. ζούμε μια σχετικά εύκολη ζωή. Είναι όμως απλή; Που για να τα έχουμε όλα αυτά, έχουμε μαζευτεί σε πόλεις, ζούμε για να εργαζόμαστε ώστε να μπορούμε να πληρώσουμε λογαριασμούς, αρρωσταίνουμε συχνά, οι ψυχικές ασθένειες γίνονται όλο και περισσότερες, έχουμε αφανίσει την χλωρίδα μαζί με την πανίδα, ενώ το φαγητό μας γίνεται όλο και πιο άγευστο ποτισμένο με κάθε είδους χημικό. Ναι, είναι αλήθεια, ζούμε παραπάνω έστω και με τεχνητή υποστήριξη αλλά είναι κατά τη γνώμη μου η ποσότητα σε αντιδιαστολή με την ποιότητα...

Μια ζωή απλή σύμφωνα με τα παραπάνω όμως δεν θα ήταν και εύκολη. Θα έπρεπε να καλλιεργούμε μόνοι μας την τροφή μας, να επισκευάζουμε και να συντηρούμε μόνοι μας τα σπίτια μας, να ζούμε πιο μακρυά από γιατρούς και νοσοκομεία με κίνδυνο να αποχαιρετίσουμε τον μάταιο τούτο κόσμο πρόωρα, μερικές φορές να μας λείπουν πολλές ανέσεις, λεφτά κ.ο.κ. Αν τα σκεφτεί κανείς αυτά, αρχίζει και τα ζυγίζει. Αρχίζει η σύγκριση των υπέρ και των κατά. Η άνεση  και η καταστροφή από την μια και η δυσκολία από την άλλη. Δύσκολα πράγματα, που αρχίζουν να στροβιλίζουν στο κεφάλι σου και σε τρώνε ζωντανό από μέσα. Τα αντίθετα (υπέρ-κατά, σωστό-λάθος, καλό-κακό, άσπρο-μαύρο) καταναλώνουν την ζωή σου χωρίς να μπορούν τελικά να σου δώσουν μια απάντηση...

Όμως κατά την άποψη μου δεν χρειάζεται καμία σκέψη. Είναι δυνατόν να θέλεις να ζυγίσεις το μόνο αληθινό μας σπίτι, όπου έζησε, ζει και θα ζει όλη η ανθρωπότητα; Είναι δυνατόν να θεωρείς ότι η ζωή πρέπει να είναι "κάτι εύκολο"; "κάτι" που γεμίζει με ανέσεις ή στο οποίο πρέπει να βρεις ένα τρόπο να βολευτείς; Για πόσο ακόμα θα βάζεις το προσωπικό συμφέρον πάνω από το συλλογικό; Τι σε κάνει να νομίζεις ότι είσαι ανώτερος ή πιο σημαντικός από τους άλλους; Αν σκέφτεσαι έτσι το μόνο που καταφέρεις είναι να κάνεις την ζωή δυσκολότερη σε σένα και στους άλλους για να έχεις απλώς μια ψευδαίσθηση ότι ζεις. Ναι, γιατί δεν συνεισφέρεις στη ζωή, η ζωή σου είναι ψεύτικη. Είσαι νεκρός και δεν το ξέρεις... Πρέπει να γνωρίζουμε ότι η ζωή δεν είναι κάτι "εύκολο", κάτι που γεμίζει με ανέσεις. Δεν έχεις ολοκληρωμένη ζωή αν έχεις ακίνητα, κινητά, γυναίκες και λεφτά. Δεν νομίζεις ότι οι εμπειρίες, η φιλία, η δημιουργία, η μάθηση και φυσικά ο ελεύθερος χρόνος για να τα κάνεις όλα αυτά γεμίζουν την ζωή περισσότερο;

Η ζωή είναι ένα ταξίδι και το ταξίδι είναι ταυτόχρονα απλό  και δύσκολο πράγμα. Όχι ένα ταξίδι προσχεδιασμένο σαν από ταξιδιωτικό γραφείο. Με εισιτήρια στο χέρι, προορισμό  γνωστό, ξενοδοχεία και διατροφή πληρωμένα. Και όμως όλοι μας έτσι σκεφτόμαστε στη ζωή.  Σχεδιάζουμε ή καλύτερα κάνουμε εικασίες και αν αυτές επιβεβαιωθούν το λέμε καλή τύχη, αν τα πράγματα έρθουν αλλιώς το λέμε κακή τύχη και γκρινιάζουμε, κατηγορούμε θυμώνουμε, βρίζουμε. Το ταξίδι  της ζωής όμως είναι ένα ταξίδι ανοικτό σε όλες τις πιθανότητες, και περιέχει μέσα του χαρές και λύπες. Δεν είναι ούτε θέμα τύχης, ούτε οργάνωσης. Όταν οργανώνεις κάτι,  κλείνεις πολλές πόρτες που σου στερούν ευκαιρίες που δεν έχεις την  δυνατότητα να γνωρίζεις εκ των προτέρων...

Μόνο ένα ταξίδι στο άγνωστο μπορείς να το ευχαριστηθείς πραγματικά. Ευχαριστιέσαι την δημιουργία, την ανακάλυψη, την ανταμοιβή των κόπων σου, την κάθε στιγμή. Με λίγα λόγια νιώθεις χαρά να ζεις. 

Η ζωή χωρίς τον θάνατο δεν υπάρχει. Η ζωή χωρίς τον κίνδυνο γενικά δεν υπάρχει. Όπως δεν υπάρχει και ευχαρίστηση χωρίς κόπο. Όμως η ζωή θέλει και να διαθέτεις και χρόνο για να μπορείς να την ευχαριστηθείς. Ποιο το νόημα να στερήσαι το ταξίδι για να αποκτήσεις τα μέσα ώστε να το οργανώσεις χωρίς εκπλήξεις;  και χωρίς μάλιστα να γνωρίζεις αν θα σου δοθεί τελικά ο χρόνος για να το κάνεις! Αν ανήκετε σ' αυτήν την κατηγορία των ανθρώπων που προσπαθούν να ζήσουν το κάθε λεπτό που τους χαρίστηκε, κατανοώντας ότι ο φόβος για τους κινδύνους που εγκυμονούν σε κάθε γωνιά, είναι φυσιολογικός και συνδεδεμένος με την ζωή τότε έχετε ήδη σταματήσει να φοβάστε. Τότε και μόνο τότε γευόμαστε τους καρπούς της ζωής που μπορούμε να τους ανακαλύψουμε και να τους χαρούμε κάτω από οποιαδήποτε συνθήκες όσο δύσκολες κι αν είναι αυτές. Γιατί μέσα από τον κίνδυνο μπορείς να εκτιμήσεις τα άπειρα δώρα που σου προσφέρει η ζωή απλόχερα, αλλιώς όλα θα είναι άγευστα, και σύντομα θα τα βαριέσαι όλα. 

Αυτό είναι και το νόημα της παρακάτω παραβολής που αποδίδεται στο Βούδα, τουλάχιστον όπως την καταλαβαίνω εγώ:

Ένας άνθρωπος που ταξίδευε σε ένα χωράφι αντίκρισε μια τίγρη. Έτρεξε να ξεφύγει αλλά η τίγρη ήταν πεινασμένη και τον ακολούθησε. Φτάνοντας σ' ένα γκρεμό, πιάστηκε από τις ρίζες μιας άγριας αμπέλου και κρεμάστηκε από στην άκρη του. Η τίγρη στάθηκε από πάνω του και τον μύριζε. Τρέμοντας κοίταξε προς τα κάτω όπου άλλη μια τίγρης περίμενε να τον φάει. Μόνο η άμπελος τον κρατούσε στην ζωή.

Δύο ποντίκια, ένα λευκό και ένα μαύρο άρχισαν να ροκανίζουν την άμπελο. Ο άνθρωπος είδε μια φορτωμένη φραουλιά κοντά του. Κρατώντας με το ένα χέρι την άμπελο, άπλωσε το άλλο και έκοψε μια φράουλα. Τι νόστιμη που ήταν!

Το ποτάμι της Ελευθερίας - Freedom River

Concentrating on an area of growing concern in our society--the indifference that makes people blind to the injustices around them--this animated parable traces how the erosion of freedom, like the pollution of natural resources, can occur so gradually that both evade the attention of a busy and preoccupied nation. (Narrated by Orson Welles)

Στοχεύοντας στην αδιαφορία που τυφλώνει τους ανθρώπους για τις αδικίες που τελούνται γύρω τους, αυτή η παραβολή κινουμένων σχεδίων δείχνει πως η διάβρωση της ελευθερίας, όπως η μόλυνση των φυσικών πόρων, μπορεί να συμβεί τόσο σταδιακά που ξεφεύγει της προσοχής ενός απασχολημένου και απορροφημένου έθνους. (Αφήγηση από τον Orson Welles)

Ο Δρόμος του Βουβαλιού

Η σοφία του Ζεν μέσα από 10 εικόνες

Ο Δρόμος του βουβαλιού ή του βοδιού, είναι μια αναπαράσταση του δρόμου του Ζεν. Αποτελεί ίσως την κυριότερη διδαχή του Βουδισμού η οποία αν μπορεί να συνοψιστεί τότε θα ήταν "mindfullness" (σε ελεύθερη μετάφραση: το να έχεις συνείδηση του τι σκέφτεσαι) η οποία οδηγεί στην αποφυγή της προσκόλλησης σε οτιδήποτε έμψυχο ή άψυχο. Η ιστορία μας δείχνει το δρόμο προς αυτήν αλλά και το τι επακολουθεί μετά.
Η ιστορία (1126-1279 μ.Χ.) μας δίδεται με 10 εικόνες και ένα μικρό σχολιασμό στην κάθε εικόνα. Σ'αυτήν την ανάρτηση θα δωθούν και κάποια επιπλέον σχόλια σε μορφές ιστοριών-παραβολών τα οποία είναι επιλογές κειμένων και σχόλια του Γιώργου Ιωαννίδη. Συστήνω ανεπιφύλακτα, σε όποιον θέλει να εμβαθύνει περισσότερο, το βιβλιαράκι του από τις Εκδόσεις Αρχέτυπο - Βιβλιοθήκη των Χρωμάτων.

Δύο λόγια για να μπούμε στο νόημα της ιστορίας. Η ιστορία όπως και η ζωή ζητά για την κατανόηση της αλήθειας την συμμετοχή όλων των αισθήσεων και της σκέψης. Αυτές οι 6 αισθήσεις είναι οι πύλες για την αντίληψη και κατανόηση του κόσμου. Γιαυτό επειδή η ιστορία που ακολουθεί είναι έτσι φτιαγμένη ώστε παρατηρώντας την εικόνα και διαβάζοντας το κειμενάκι που την συνοδεύει, και συν-αισθανόμενος και συλογιζόμενος πάνω σ'αυτά, να μπορείς να κατανοήσεις το περιεχόμενο. Απαιτεί συγκέντρωση και συμετοχή και των 6 αισθήσεων. Κύριοι πρωταγωνιστές της ιστορίας είναι το αγόρι (ανθρώπινη μορφή του εαυτού μας) και το βουβάλι (νου). Αυτό που συνήθως συμβαίνει είναι ότι οι άνθρωποι φοβούνται την σιωπή και τρέχουν με τον νου τους να την καλύψουν. Πήγε ο μαθητής Τζι Γκουάνγκ στον Δάσκαλο Μποντιντάρμα και του είπε ότι δεν έχει ειρήνη στο νου του. Τον παρακάλεσε να του τον ειρηνεύσει. "Φέρε μου το νου σου εδώ και θα σου τον ειρηνεύσω" απάντησε ο δάσκαλος. "Μα όταν αναζητώ τον νου μου δεν μπορώ να τον βρω!" απάντησε ο μαθητής. "Βλέπεις λοιπόν που τον ειρήνευσα κιόλας;" απάντησε αφοπλιστικά ο δάσκαλος. Η παραπάνω ιστορία μας δείχνει ότι δεν υπάρχει κάτι σταθερό και αυτόνομο ώστε να μπορεί κανείς να το απομονώσει και να το κατευθύνει προς την ειρήνη και την εσωτερική γαλήνη. Η φιλοσοφία του Ζεν επιδιώκει ένα ξύπνημα από το λήθαργο που έχει πέσει μια ύπαρξη στην οποία κυριαρχούν οι δυαδικές αντιθέσεις. (καλό-κακό, πάνω-κάτω κτλ.) Στην αναγνώριση και βίωση αυτής της πραγματικότητας υπάρχει μια μεταμόρφωση, μία επιστροφή στην απλή φυσική συμπεριφορά. Το σύμπαν για τον Ταοϊστή είναι μια ζωντανή μορφή όπου όλα μεταβάλλονται σταθερά διαρκώς, με τρόπο τέτοιον, ώστε το κάθετι να βρίσκει την θέση του μέσα στο Όλον. Το έργο λοιπόν του κάθε αναζητητή του Τάο (Θεός για εμάς τους δυτικούς) επικεντρώνεται στην καλλιέργεια ενός αυθεντικού αυθορμητισμού που μπορεί να ονομαστεί εαυτότητα. Αυτή αφορά το γνήσιο, φυσικό και αυθόρμητο άνθρωπο που ακολουθεί μέσα από τις πράξεις του την συλλογική αρμονική ροή του κόσμου. Ο σοφός άνθρωπος του Τάο μπορεί να κάνει πράξη αυτή την εναρμόνιση μέσα από την μη-πράξη, την μη βεβιασμένη και εσκεμμένη δηλαδή κίνηση. Έτσι μπορεί να οδηγηθεί στην επίτευξη ενός μη νου μια "κατάσταση πληρότητας κάτα την οποία ο νους λειτουργεί ελεύθερα και εύκολα, χωρίς το αίσθημα της ύπαρξης ένος δεύτερου νου, του εγώ που τον επιβλέπει απειλητικά μ'ένα ραβδί στο χέρι. Αν ο συνηθισμένος άνθρωπος είναι αυτός που για να περπατήσει πρέπει να ανασηκώσει τα πόδια του με τα χέρια του, ο Ταοϊστής είναι αυτός που έχει μάθει να αφήνει τα πόδια του να περπατούν από μόνα τους" αναφέρει ο Allan Watts.

Τελειώνοντας, άλλη μια ιδέα που αποτελεί επιρροή του Ταοϊσμού στο Ζεν και αφορά αυτό το ξύπνημα, είναι ότι αυτό είναι αιφνίδιο (σατόρι στα Ιαπωνικά, τουν-βου στα Κινέζικα). Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί να επιτευχθεί σταδιακά μόνο με τον διαλογισμό ή σταδιακά μόνο με την συσσώρευση γνώσεων. Αυτή η κινέζικη επιρροή φαίνεται στο ποίημα του Σενγκ-τσαν (3ου Πατριάρχη) "Ακολούθησε την φύση σου σύμφωνα με το Τάο, περπάτα ήρεμα και σταμάτα να ανησυχείς. Αν οι σκέψεις σου σε δεσμεύουν, εγκατάλειψέ τες... Μην ανταγωνίζεσαι τον κόσμο των αισθήσεων, γι'αυτό όταν σταματήσει ο ανταγωνισμός, είναι το ίδιο το πλήρες Ξύπνημα. Ο σοφός δεν αγωνίζεται, μόνον ο βυθισμένος στην άγνοια αυτοδεσμεύεται... Όταν δουλεύεις το νου σου με το νου σου, πως θα αποφύγεις το βύθισμα στη σύγχιση;"
Η φιλοσοφία του Ζεν μπορεί να συνοψιστεί ως μια προσέγγιση που στοχεύει στην καλλιέργεια της συνείδησης ώστε να βιώσει ο ασκούμενος την έσχατη πραγματικότητα μακρυά από κάθε ψευδαίσθηση αντιθέσεων.

(οι εικόνες (που υπάρχουν και σ'άλλες παραλλαγές) είναι οι ίδιες με αυτές του βιβλίου και είναι από τον ιστότοπο http://www.shambhala.org/dharma/ctr/oxherding/. Άλλες πληροφορίες εκτός του βιβλίου μπορείτε να δείτε στην wikipedia και μια παραλλαγή του 15ου αιώνα εδώ.)

Και μια παράκληση: Η ιστορία απαιτεί μια ορισμένη συγκέντρωση. Προσπαθήστε να βρείτε το χρόνο για να την διαβάσετε με ηρεμία, ησυχία, συμμετοχή όλων των αισθήσεων και φυσικά με ανοιχτό μυαλό.

1. Αναζητώντας το Βουβάλι

Στα βοσκοτόπια αυτού του κόσμου, ασταμάτητα παραμερίζω το ψηλό γρασίδι αναζητώντας το βουβάλι. Ακολουθώντας ποτάμια δίχως όνομα, χαμένος ανάμεσα στα σταυροδρόμια μακρινών βουνών. Η δύναμη μου χάνεται και η ζωτικότητα μου εξασθενεί. Δεν μπορώ να βρω το βουβάλι. Το μόνο που ακούω είναι οι ακρίδες που φωνάζουν μέσα στο δάσος τη νύχτα.

Σχόλιο:
Η ανθρώπινη μορφή του εαυτού μας προσωποποιείται από το αγόρι. Η συνείδηση δηλαδή, η οποία ταξιδεύει αδιάκοπα στο μονοπάτι της ενηλικίωσης και της ολοκλήρωσης/εξέλιξης. Η μορφή του ζώου συμβολίζει το νου, αλλά όχι μόνο τη λειτουργία της σκέψης αλλά και κάθε άλλη αίσθηση. Το αγόρι ψάχνει με την συνειδητή του θέληση και άσκηση (συμβολίζεται με το μαστίγιο και το σκοινί που κρατά όπως θα δούμε και παρακάτω) να βρει το υπόλοιπο κομμάτι του εαυτού του, έτσι ώστε να λειτουργεί ολοκληρωμένα. Αυτό που δεν γνωρίζει ακόμα είναι ότι ουδέποτε υπήρξε αυτή η εσωτερική διάσπαση. Την αιτία αυτής της πεποίθησης θα πρέπει να την αναζητήσουμε στην άγνοια και την αδιαφορία την οποία δείχνουν οι άνθρωποι σε βασικές αλήθειες. Έτσι επιδιώκει μόνο ιδέες (που ασκούνται μέσω της πίεσης και της ανθυποβολής) και υλικές μορφές (που απλώς ερεθίζουν τις αισθήσεις τεμαχίζοντας τελικά το Είναι). Στο δρόμο λοιπόν της αναζήτησης για την ενότητα, συναντά μόνον τους φυσικούς ήχους του δάσους που μαρτυρούν την αυθόρμητη φυσική λειτουργία. Είναι αυτή η πλανεμένη του προσήλωση δηλ. η προσοχή του είναι στραμμένη στην ιδέα του στόχου της επιθυμίας του (να βρει και να κυριαρχήσει στο χαμένο ζώο) που του στερεί την φυσική αλήθεια που υπάρχει ολόγυρα του.

2. Ανακαλύπτοντας τις Πατημασιές

Παράπλευρα στην άκρη του ποταμού, κάτω από τα δέντρα, ανακαλύπτω πατημασιές! Ακόμα και κάτω από το ευώδες γρασίδι μπορώ να δω τα αποτυπώματα. Βαθιά μέσα σε απομακρυσμένα βουνά τα συναντώ. Αυτά τα ίχνη δεν μπορούν άλλο να είναι κρυμμένα από κάποιον που το βλέμμα του κοιτάζει στα ουράνια.

Σχόλιο:

Σ'ένα ποίημα χαικού διαβάζουμε: "Πάνω στην αμμουδιά, χνάρια βημάτων. Μακραίνει η ανοιξιάτικη μέρα" Το αγόρι έχοντας ηρεμήσει τον πνευματικό του κόσμο μπορεί να βλέπει πιο καθαρά και αναγνωρίζει την παρουσία (ίχνη) του σώματος και της λειτουργίας του.
Μια ακόμα διάσταση της ιστορίας είναι ότι αυτή περιγράφει τα στάδια του διαλογισμού. Ας μην την εξετάσουμε όμως τόσο μονοπλευρα αφού ο διαλογισμός δεν είναι παρά ένα μέσο και όχι ο σκοπός όπως μαρτυρεί η παρακάτω ιστορία από το βιβλίο το Μυστικό του Χρυσού Λουλουδιού: "Αξιότιμε" ρωτά ο Χουάι-ρανγκ, "ποιός είναι ο σκοπός το διαλογισμού;" "Ο σκοπός" απαντά ο μοναχός (Μα-τσου) "είναι να γίνει κανείς Βούδας". Εκείνη τη στιγμή, ο Χουάι-ρανγκ παίρνοντας ένα μικρό πλακάκι άρχισε να το τρίβει πάνω σε μία πέτρα. "Τι κάνεις εκεί δάσκαλε;" ρωτά απορημένος ο Μα-τσου. "Γυαλίζω το πλακάκι για να το κάνω καθρέφτη!" "Μα πως θα μπορούσε να γίνει ένα πλακάκι καθρέφτης;" ρωτά ξανά ο Μα-τσου "Και πως θα μπορούσε κάποιος να γίνει από τον καθιστό διαλογισμό Βούδας;" του ανταπαντά ο Χουάι-ρανγκ.
Σημαντικό στοιχείο στην ιστορία το σύννεφο της εικόνας. Συμβολίζει ότι το αγόρι της ιστορίας αρχίζει να αντιλαμβάνεται το νόημα της παροδικότητας όλων των πραγμάτων που, σαν την φύση ενός σύννεφου μεταβάλλονται διαρκώς. Έτσι ίσως μπορεί και και βρίσκεται πιο κοντά στην εύρεση του πολύτιμου ζώου. Κάθε αναζητητής- μελετώντας την φύση των πραγμάτων, έρχεται σε κατανόηση των πρωταρχικών τύπων, της φυσικής τάξης (ουρανός), πίσω από την οποία, και στο σύνολο της βρίσκεται η μεγάλη άβατη εκείνη έννοια που μπορούμε απλά να την αποκαλούμε Τάο.
Το μαστίγιο και το σχοινί συμβολίζει εκτός από την θέληση, και την σκληρή άσκηση την οποία πρέπει να υποβάλει το ζώο-εαυτό του, ώστε να το οδηγήσει στην ισορροπημένη-κατευθυνόμενη πορεία του Τάο. Αργότερα (εικ.9) θα καταλάβει την ματαιότητα αυτής του της ανησυχίας.

3. Όταν το Βουβάλι Γίνεται Αντιληπτό

Ακούω το τραγούδι του αηδονιού. Ο ήλιος είναι ζεστός, ο άνεμος είναι ήπιος, οι ιτιές είναι πράσινες κατά μήκος της ακτής. Εδώ κανένα βουβάλι δεν μπορεί να κρυφτεί! Ποιός καλλιτέχνης μπορεί να σχεδιάσει αυτό το τεράστιο κεφάλι, αυτά τα μαγευτικά κέρατα;

Σχόλιο:
Το αγόρι βρίσκεται μπροστά στη μορφοποίηση του νου του ο ποιός όμως δεν έχει ακόμα κατανοήσει ορθά την συνέχεια μεταξύ νου και φαινομενικού κόσμου.
Έχοντας λοιπόν ακόμη την πίστη ενός διαχωρισμού, ετοιμάζει το σχοινί κια το μαστίγιο για να συλλάβει το ζώο, επιβάλλοντας δηλαδή τη θέληση του σ'αυτό. Ο ποιητικός θαυμασμός που εκφράζεται στο τέλος του 3ου στοίχου μπορεί να εξηγηθεί σαν θαυμασμός απένατι στις έννοιες της δύναμης (κέρατα) και του κάλλους (κεφάλι) του Είναι.
Εδώ βρίσκεται και μια μεγάλη διαφορά ανάμεσα στην δυτική και ανατολική θεολογία. Στη πρώτη κυριαρχεί μια καθαρά διαχωρισμένη σχέση Πλάστη και Πλάσης η οποία στην δεύτερη δεν υφίσταται. Γιαυτό το ερώτημα αν υπάρχει ή όχι θεός για έναν Ταοιστή θα ισοδυναμούσε με το αν υπάρχει Φύση ή όχι. Εδώ βρίσκεται και το λάθος του αγοριού που προσπαθεί να κυριαρχήσει στο ζώο αφού δεν είναι αυτός ο τρόπος του Τάο. Γράφει το Τσουάνγκ Τσου:"Οι άνθρωποι αξιολογούν μόνον αυτό το κομμάτι της γνώσης που είναι γνωστό. Δεν ξέρουν πως να ωφεληθούν από το Άγνωστο, ώστε να προσεγγίσουν τη Γνώση." Αυτό το άγνωστο είναι το Τάο το οποίο όπως αναφέρεται στο Τάο τε Τσινγκ, "ρέει παντού, στα αριστερά και στα δεξιά". "Όλα τα πράγματα εξαρτώνται από αυτό για να υπάρχουν και αυτό δεν τα εγκαταλείπει. Δεν επικαλείται δικαιώματα πάνω στα επιτεύγματά του. Αγαπάει και τρέφει όλα τα πράγματα, αλλά δεν κυριαρχεί πάνω τους"

4. Πιάνοντας το Βουβάλι

Πιάνω το βουβάλι με κόπο πολύ. Η μεγάλη του θέληση και η δύναμη του είναι ανεξάντλητη. Ορμάει στα ψηλά οροπέδια πιό πάνω και από την ομίχλη ή σε αδιαπέραστο φαράγγι στέκεται εκεί.

Σχόλιο:
Η πάλη του Εγώ και του σώματος, της ψυχής με το νου. Το άτομο βρίσκεται σε πάλη με τον εαυτό του καθώς προσπαθεί να συλλάβει το νου που τόσο καιρό αδέσμευτος "έτρεχε" σε ψηλά οροπέδια ή σε μακρινά φαράγγια όπως κάνει και τώρα πάλι παρασέρνοντας το αγόρι.
"Δεν μπορείς να το πιάσεις με την σκέψη" λέει στο Ζενρίν. "Δεν μπορείς να το ζητήσεις χωρίς τη σκέψη". Το αγόρι δεν μπορεί να πράξει διαφορετικά από το να αγωνιστεί για να συλλάβει το νου του και να υπερβεί σε θέληση τη θέληση του ζώου.
Το ότι η εσωτερική ενότητα δεν μπορεί να αναζητηθεί με την σκέψη και τη βούληση φαίνεται στο παρακάτω χαρακτηριστικό χωρίο του Μπανκέι: "Το να διώξεις όλες τις σκέψεις με τις σκέψεις σου είναι σαν να καθαρίσεις όλο σου το αίμα με το αίμα σου, ο κόπος είναι μάταιος και η ακαθαρσία παραμένει. Και όλα αυτά γίνονται εξαιτίας της αγένητης φύσης του νου που δεν επιδέχεται ούτε αφανισμό ούτε σύγχυση. Αν υιοθετήσουμε μια δεύτερη σκέψη σαν μια αποτελεσματική πραγματικότητα, τότε καταδικάζουμε τον εαυτό μας να περιστρέφεται αδιάκοπα στο κύκλο της γέννησης και του θανάτου (σαμσάρα). Θα πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι μια τέτοια σκέψη δεν είναι άλλο από ένα πρόσκαιρο διανοητικό οικοδόμημα και δεν θα πρέπει να δοκιμάσουμε ούτε να την συγκρατήσουμε, ούτε να την απορρίψουμε. Θα πρέπει απλώς να την αφήσουμε να εκδηλωθεί και να εξαφανιστεί. Είναι σαν μια εικόνα που αντανακλά ένας καθρέφτης. Ο καθρέφτης είναι καθαρός και αντανακλά οτιδήποτε σταθεί μπροστά του. Αλλά καμιά εικόνα δεν κολλά στην επιφάνεια του".

5. Δαμάζοντας το Βουβάλι

Το μαστίγιο και το σκοινί είναι απαραίτητα, διαφορετικά το βουβάλι μπορεί να εκτραπεί χαμηλά σε δρόμους σκονισμένους. Έχοντας εκπαιδευτεί σωστά, γίνεται φυσικά ευγενικό. Τότε, αδέσμευτο, υπακούει στον κύριο του.

Σχόλιο:
Τώρα πλέον ο νους έχει εκπαιδευτεί ορθά με αποτέλεσμα να είναι ευγενικός στις προσταγές του κυρίου του. Εδώ τίθεται μια βαθειά φιλοσοφική διάσταση της ηθικής, όπου μας οδηγεί στην ερώτηση αν η ηθική βρίσκεται στην πρωταρχική φύση του ανθρώπου. Η Ταοϊστική άποψη δεν το δέχεται (όπως για παράδειγμα ο Κουμφικιανισμός, για να μην αναφερθούμε και στα διάφορα φιλοσοφικά ρεύματα που ασχολήθηκαν με την ηθική) αλλά αντίθετα υποστηρίζει ότι μόνο όταν ο άνθρωπος λειτουργεί φυσικά-αυθόρμητα (Τε) μπορεί να εναρμονίζεται με το Τάο. Έτσι το αγόρι επιδιώκοντας την αυτοπειθαρχία, συνεχίζει να βαδίζει ενάντια στην φυσική ροή των πραγμάτων. Είναι όμως ο αγώνας του αγοριού μάταιος;

6. Καβαλώντας το Βουβάλι Σπίτι

Ανεβασμένος στο βουβάλι, σιγά-σιγά επιστρέφω στο σπίτι. Η φωνή από τον αυλό μου τονίζεται μέσα στο απόγευμα. Μετρώντας με παλαμάκια την παλλόμενη αρμονία, κατευθύνω τον ατέλειωτο ρυθμό. Όποιος ακούσει τη μελωδία αυτή θα με συντροφέψει.

Σχόλιο:
Κάποτε σε μία συγκέντρωση που έκανε ο δάσκαλος Ουέι Σαν με τους μαθητές του είπε πως "σε εκατό χρόνια ο πρεσβύτερος δάσκαλος σας θα κατέβει στον κόσμο για να γίνει ταύρος, στο αριστερό πλευρό του οποίου θα υπάρχει η φράση "Το όνομα μου είναι Ουέι Σαν". Ας υποθέσουμε ότι κάποιος με φωνάζει Ουέι Σαν. Στην περίπτωση αυτή θα είμαι ο ταύρος. Αν κάποιος με φωνάζει ταύρο, θα είμαι ο Ουέι Σαν. Τώρα πείτε μου πως θα πρέπει να ονομάζομαι;" Μ'αυτή την ιστορία θέλει να δείξει ότι δεν υπάρχει καμιά διαφορά μεταξύ ταύρου και εαυτού. Κάθε πλάσμα έχει την βουδική φύση από την αρχή της ύπαρξης του, μόνον που αυτή λησμονείται ή απλά αγνοείται. Το αγόρι της ιστορίας κατέκτησε πάλι αυτή την αρμονία η οποία συμβολίζεται με το παίξιμο του αυλού που απαιτεί την ρύθμιση της αναπνοής (ψυχή) με τις κινήσεις των δακτύλων (νους). Ο αυλός (σώμα) γίνεται το όργανο μέσα στο οποίο κυλά η πνοή, η οποία είναι ικανή να εκφράσει τη ζωντανή κατάσταση του Τάο, τόσο μέσα στον οργανοπαίχτη που έχει μάθει την τέχνη, όσο και στο γύρω περιβάλλον που δονείται από τους ήχους του οργάνου.
Ο Τσάο-τσου ρώτησε κάποτε "τι είναι το Ταό;" και ο δάσκαλος αποκρίθηκε λέγοντας πως "ο φυσικός νους είναι το Τάο". "Πώς όμως μπορεί κανείς να ξαναβρεί την αρμονία μαζί του;" ρώτησε ξανά ο Τσάο-τσου. "Αν έχεις την πρόθεση να εναρμονιστείς μαζί του θα ξεστρατίσεις" απάντησε ο δάσκαλος. "Αλλά χωρίς πρόθεση, πως θα γνωρίσει κανείς το Τάο;", συνέχισε ο Τσάο-τσου. "Το Τάο" είπε τότε ο δάσκαλος "δεν ανήκει ούτε στη γνώση, ούτε στην έλλειψη γνώσης. Η γνώση είναι λανθασμένη κατανόηση και η έλλειψη γνώσης τυφλή άγνοια. Αν κατανοήσεις πραγματικά το Τάο, τότε είναι σαν τον κενό ουρανό. Και εκεί τι σημασία έχει το σωστό και το λάθος;"
Αυτή λοιπόν η γνώση είναι το απόκτημα για τον κάθε αναζητητή που μετρά τους κοσμικούς ρυθμούς των αλλαγών και τους μετρατέπει σε προσωπική μουσική, σε καθημερινή πράξη. Όμως μπορεί το αγόρι να έχει εναρμονίσει υπό το βλέμμα της συνειδητής του θέλησης όλο του το Είναι, αλλά το ενδιαφέρον για εξωτερικά αγαθά ή για εσωτερικούς σκοπούς δεν οδηγεί πουθενά παρά μονάχα στην προσκόλληση σ'αυτά. Ο Βούδας διδάσκει (οι 2 πρώτες Ευγενικές Αλήθειες) ότι η ζωή είναι πόνος (ντούκχα), και ο πόνος πηγάζει από την προσκόλληση στην επιθυμία. Άρα μένει ακόμα στο αγόρι να ανακαλύψει την υπέρτατη αλήθεια της φύσης του.

7. Υπερβαίνοντας το Βουβάλι

Καθισμένος πάνω στο βουβάλι, έφτασα σπίτι. Είμαι γαλήνιος. Το βουβάλι επίσης μπορεί να ξεκουραστεί. Η αυγή έχει φτάσει. Μέσα σε μακάρια ανάπαυση, στην αχυρένια κατοικία μου εγκαταλείπω μαστίγιο και σχοινί.

Σχόλιο:
Το σπίτι παίρνει το χαρακτήρα της εξωτερικής μορφής μιος εσωτερικής ψυχικής ολοκλήρωσης. Το αγόρι αγναντεύει κάθε φυσική μορφή γαλήνιο, προβάλλοντας την εσωτερική του γαλήνη παντού, τόσο μικροκοσμικά (βράχος, φυτά), όσο και μακροκοσμικά (ήλιος). Το βουβάλι δεν φαίνεται πουθενά και φαίνεται ότι ενσωματώθηκε στο αγόρι ολοκληρώνοντας την ένωση που άρχισε να λαμβάνει χώρα στην εικ.6 και πλέον αποτελούν μία οντότητα στην οποία κυριαρχεί το ανθρώπινο έλλογο στοιχείο αλλά όχι και η θέληση! Το μαστίγιο και το σκοινί δεν υπάρχουν όταν κάποιος μάθει να απολαμβάνει την κοσμική αρμονία.
Αναφέρεται στο Τσουάνγκ τσου: "Να ξεχνά κανείς τα πόδια του θα πει πως τα παπούτσια είναι άνετα. Να ξεχνά κανείς τη μέση του θα πει πως πως η ζώνη είναι άνετη. Όταν η σκέψη ξεχνά το καλό και το κακό, θα πει πως η σκέψη είναι άνετη. Όταν αλλάζει κανείς μέσα του και δεν παρασύρεται από εξωτερικά πράγματα, η προσαρμογή του είναι άνετη. Αν αρχίσει κανείς άνετα και δεν χάσει ποτέ την άνεση του, έχει την άνεση να ξεχνά ότι είναι άνετος"
Σ'ένα παλιό ποίημα Ζεν διαβάζουμε πως "ο τέλειος Δρόμος (Τάο) δεν έχει δυσκολίες, αρκεί να αποφύγει κανείς να προσκοληθεί και να μπει σε δίλημμα. Μόνον όταν σταματήσεις να νιώθεις ευχαρίστηση και δυσαρέσκεια για ό,τι συμβαίνει, θα γίνουν όλα εντελώς κατανοητά. Μια διαφορά μισής τρίχας και αμέσως διαχωρίζονται ο ουρανός και η γη! Αν θέλεις να βρίσκεσαι στην αλήθεια, αδιαφόρησε για το σωστό και το λάθος. Η διαμάχη ανάμεσα στο σωστό και το λάθος είναι η αρρώστεια του νου."
Εδώ θα πρέπει να τονίσουμε προς αποφυγή παρεξηγήσεων ότι ο Ταοϊσμός δεν διδάσκει την τυφλή απάθεια, την τεμπελιά ή την ψυχρή ηθική, αλλά την εμπιστοσύνη στη φυσική λειτουργία που έχει το δικό της αυθύπαρκτο ρυθμό, ο οποίος στηρίζεται στην επίγνωση πως όλα μεταβάλλονται διαρκώς. Έτσι και το αγόρι της ιστορίας αναγνωρίζει το μάταιο της επιμονής του και αφήνει τα όργανα της πειθούς του. Αφήνεται στην εσωτερική - εξωτερική ηρεμία που θα του παρουσιάσει τη φυσική ροή των πραγμάτων.

8. Υπερβαίνοντας τόσο το Βουβάλι όσο και τον Εαυτό

Μαστίγιο, σχοινί, άνθρωπος και βουβάλι, όλα συγχωνεύονται μέσα στο Κενό. Αυτός ο παράδεισος είναι τόσο αχανής, ώστε κανένα μήνυμα δεν μπορεί να τον κηλιδώσει. Πώς είναι δυνατόν μια χιονονιφάδα να υπάρχει μέσα σε μία λυσσασμένη φλόγα; Εδώ βρίσκονται τα αποτυπώματα των Πατριαρχών.

Σχόλιο:
Εδώ έχει συντελεστεί η υπέρβαση κάθε μορφής σε επίπεδο συνειδητότητας (αγόρι), ενστίκτου (ζώου), θέλησης (μαστίγιο) και άσκησης (σχοινί).
Η φιλοσοφία του Κενού είναι ότι κάθε δράση γεννά πόνο όταν είμαστε προσκολλημένοι σ'αυτήν, όμως σ'ένα σύμπαν όπου όλα διαρκώς μεταβάλλονται σε τι μπορούμε πραγματικά να προσκολληθούμε; Επίσης ας μην προσκολλούμαστε ούτε σε λέξεις αφού δεν υπάρχουν στην καθημερινή γλώσσα για να στηρίξουν ανάλογες εκφράσεις. Συνεπώς ο άνθρωπος που μπορεί να ζει έτσι, δεν αφήνει και αποτυπώματα πίσω του, τόσο "ελαφρά" περπατά.
Το αγόρι έχει ηρεμήσει το νου του από κάθε διπολική έννοια και ενοποίησε τα πάντα αντικρίζοντας τη σχετικότητα όλων και την ψευδαίσθηση κάθε επιθυμίας για σταθερότητα. Δεν μένει παρά να δούμε την εκδήλωση της κατάστασης αυτής στον κόσμο των φαινομένων αλλά και στην καθημερινή ζωή.
Αξίζει εδώ να παραθέσω ένα καταπληκτικό χωρίο του Λάο Τσε: "Παράτησε τη μάθηση και βάλε τέλος στις έγνοιες σου. Σε τι διαφέρει το ναι από το όχι; Σε τι διαφέρει το καλό από το κακό; Γιατί να φοβάμαι ότι φοβούνται οι άλλοι; Τι ανοησία! Μερικοί βρίσκουν χαρά γιορτάζοντας την θυσία του βουβαλιού. Άλλοι την άνοιξη πάνε στον κήπο και ανεβαίνουν στις βεράντες. Μόνον εγώ βολοδέρνω μοναχός, μην ξέροντας που στέκω. Σαν νιογέννητο μωρό προτού μάθει να χαμογελά. Είμαι μόνος, χωρίς να έχω πουθενά να πάω. Άλλοι έχουν περισσότερα από όσα χρειάζονται, μόνον εγώ δεν έχω τίποτα. Είμαι λειψός. Ά, βέβαια! Τα έχω μπερδέψει. Άλλοι αστράφτουν και είναι σαφείς, μόνον εγώ είμαι θολός και ανίσχυρος. Άλλοι είναι έξυπνοι, τα καταφέρνουν όλα. Μόνον εγώ είμαι βαρύς και βλάκας. Ω! σαν τα κύματα του πελάγους παρασέρνομαι, δίχως κατεύθυνση, σαν ανήσυχος άνεμος. Πολυάσχολοι όλοι οι άλλοι, μόνον εγώ άσκοπος και καταπτοημένος. Είμαι διαφορετικός, με τρέφει η μεγάλη Μάνα "

9. Αγγίζοντας την Πηγή

Πάρα πολλά βήματα έχουν γίνει επιστρέφοντας στη ρίζα και στην πηγή! Καλύτερα να ήμουν τυφλός και κουφός από την αρχή! Κατοικώντας στην αληθινή κατοικία, αδιαφορώντας για όλα αυτά. Το ποτάμι κυλά ατάραχο και τα λουλούδια είναι κόκκινα.

Σχόλιο:
(ο αυτοσαρκασμός ή μια ειρωνική ιδιότητα της γνώσης) Είπε ο Τσινγκ-γιουάν:"Πριν μελετήσω το Ζεν τριάντα χρόνια, έβλεπα τα βουνά σαν βουνά και τα νερά σαν νερά. Όταν έφτασα στη βαθύτερη γνώση, κατέληξα σ'ένα σημείο όπου δεν έβλεπα τα βουνά σαν βουνά και τα νερά σαν νερά. Αλλά τώρα που συνέλαβα την ουσία της γνώσης, ηρέμησα. Γιατί τώρα βλέπω και πάλι τα βουνά σαν βουνά και τα νερά σαν νερά." Ένα χαικού του Μπάσο μας λέει: "Πόσο είναι αξιοθαύμαστος εκείνος που δεν σκέφτεται σαν βλέπει μια αστραπή!"Να δέχεται δίχως να επιβάλλει τίποτα, να συμμετέχει δίχως να παρασύρεται.
Ο Λάο Τσέ συμβουλεύει: "τα πέντε χρώματα τυφλώνουν. Οι πέντε τόνοι κουφαίνουν το αυτί. Οι πέντε χυμοί ναρκώνουν την γεύση. Οι αγώνες δρόμου και τα κυνήγια τρελλαίνουν το μυαλό. Τα πολυτελή αντικείμενα αποπλανούν. Γιαυτό ο συνετός οδηγείται από εκείνο που αισθάνεται και όχι από αυτό που βλέπει".
Το Τάο δεν ζητά από τους ανθρώπους να προσαρμόζονται σε καμιά άλλη κατάσταση παρά μόνο στη φυσική λειτουργία του εαυτού τους. Ίσως χρειάζεται ορισμένες φορές να εξερευνήσεις τη λειτουργία αυτή και άλλοτε να την καλλιεργήσεις, μα πάντα η εναρμόνιση με τον γνήσιο τρόπο ύπαρξης μας και η εμπιστοσύνη σ'αυτόν είναι μια κίνηση σύμφωνη με το Τάο. Αυτό θέλει να μας πει και η παρακάτω ιστορία του Τσουάνγκ Τσε: Όταν ο Κουμφούκιος θαυμαζε τους καταρράκτες του Λυ-λιανγκ, είδε έναν ηλικιωμένο άνθρωπο να βουτά στο νερό. Αμέσως σκέφτηκε πως ο μίζερος αυτός γέρος είχε χάσει την ισορροπία του ή, στη χειρότερη περίπτωση, αποζητούσε το θάνατο. Έστειλε λοιπόν μερικούς από τους μαθητές του να πέσουν στα νερά και να σώσουν τον ηλικιωμένο, όταν ξαφνικά αντίκρισε το γέροντα να βγαίνει από το νερό και να βαδίζιε στην όχθη τραγουδώντας!
- "Στην αρχή νόμιζα πως ήσουν πνεύμα" του είπε ο Κουμφούκιος. "Όμως τώρα βλέπω πως είσαι άνθρωπος. Πες μου, σε παρακαλώ, έχεις κάποια ειδική μέθοδο για να κολυμπάς έτσι μέσα στο νερό;"
- "Όχι δεν έχω μέθοδο" είπε ο γέρος. "Άρχισα με την συνήθεια, μεγάλωσα, και έγινε η φύση μου, ολοκληρώθηκα, και είναι η μοίρα μου. Βουτάω στη δίνη, και η ορμή του νερού με βγάζει στην επιφάνεια. Ακολουθώ την φορά του νερού, δεν κάνω τίποτα εγώ ο ίδιος. Έτσι κολυμπώ." - "Τι εννοείς σαν λες: άρχισα με την συνήθεια, μεγάλωσα, και έγινε η φύση μου, ολοκληρώθηκα, και είναι η μοίρα μου;"
- "Γεννήθηκα σε τούτους τους λόφους και αισθάνομαι άνετα εδώ. Αυτό είναι η συνήθεια. Μεγάλωσα μέσα στο νερό και αισθάνομαι άνετα μέσα στο νερό. Αυτό έγινε η φύση μου. Δεν ξέρω πως έγινα όπως έγινα και γιατί κάνω ότι κάνω. Αυτή είναι η μοίρα μου."

10. Μέσα στον Κόσμο

Ξυπόλητος και γυμνόστηθος, αναμειγνύομαι με τους ανθρώπους του κόσμου. Τα ρούχα μου είναι κουρελιασμένα και σκονισμένα, εγώ όμως μακάριος όσο ποτέ. Δεν χρησιμοποιώ καμιά μαγεία για να επεκτείνω την ζωή μου. Τώρα, εδώ μπροστά μου, τα νεκρά δέντρα γίνονται ζωντανά.

Σχόλιο:
Γνωρίζοντας ότι όλα τα στοιχεία του σύμπαντος μεταβάλλονται και πορευόμενος γαλήνια και λιτά μέσα στον κόσμο, συναντά όμοιους του.
Το Τάο Τε Τσίνγκ αναφέρει: "γι'αυτό οι συνετοί αγκαλιάζουν το ένα (Τάο), δίνοντας παράδειγμα σε όλους. Δίχως να προβάλλονται, συνεχίζουν να λάμπουν. Δίχως να δικαιολογούνται, ξεχωρίζουν. Δίχως να καμαρώνουν, δέχονται την αναγνώριση. Δίχως να καυχώνται, στέκουν πάντα ακλόνητοι. Δεν φιλονικούν, και κανένας δεν τα βάζει μαζί τους. Γι'αυτό οι αρχαίοι έλεγαν υποχώρα και νίκα. Πρόκειται μήπως για κενό ρητό; Να είσαι πραγματικά ολάκερος, και όλα θα έρθουν σε σένα"
Γράφει ο Λάο Τσε: "Άδειασε από κάθετι τον εαυτό σου. Άσε το μυαλό να γαληνέψει ειρηνικά. Τα μύρια όντα υψώνονται και πέφτουν, ενώ ο εαυτός σου παρακολουθεί το γυρισμό τους. Αναπτύσσονται και ανθούν, και ύστερα στην πηγή ξαναγυρνούν. Την επιστροφή στην πηγή χαρακτηρίζει ηρεμία που είναι ο τρόπος της Φύσης. Ο τρόπος της Φύσης δεν αλλάζει. Η γνώση της σταθερότητας είναι διορατικότητα. Η άγνοια της σταθερότητας φέρνει συμφορά. Η γνώση της σταθερότητας κρατά το μυαλό ανοιχτό. Με ανοιχτό μυαλό θα είσαι ανοιχτόκαρδος. Όντας ανοιχτόκαρδος, το φέρσιμο σου θα είνα αρχοντικό. Όντας αρχοντικός, θα πλησιάζεις το θεϊκό. Όντας θεϊκός, γίνεσαι ένα με το Τάο. Η ενότητα με το Τάο είναι αιώνια. Και ενώ το σώμα πεθαίνει, το Τάο δεν χάνεται ποτέ."

Βιβλιογραφία:
-Β.Σ. Ραχουλά, Τι δίδαξε ο Βούδας
- Δείχνοντας τη Σελήνη
- Κάλτενμαρκ Μ., Ο Λάο Τσε και ο Ταοϊσμός
- Κούπερ Τ., Λεξικό παραδοσιακών συμβόλων
- Λάο Τσε, Τάο Τε Κίνγκ
- Λίου Ι Μινγκ, Η Αφύπνιση του Τάο
- Ντεσιμαρού Τ., Η Άσκηση Ζεν
- Συλλογικό, Δρόμοι της Γνώσης
- Τσουάνγκ Τσε, Τσουάνγκ Τσου
- Watts A. W., Ο Δρόμος του Ζεν
- Reps P. & Senzaki N., Zen Flesh, Zen Bones: A Collection of Zen and Pre-Zen Writings

Ο Κύριος της Άμαξας

Ο Κύριος της άμαξας είναι μια παραβολή βασισμένη σ'ένα ινδικό μύθο. Δείχνει σ'εμένα προσωπικά την κατάσταση που βρίσκεται ο άνθρωπος καθώς και τον δρόμο της εσωτερικής αναζήτησης. Γνώριζα τον μύθο από βιβλία του Gurdjieff καθώς και από τις Ουπανισάδες ,τα φιλοσοφικά κείμενα των ιερών βιβλίων των ινδιών τις Vedas.

Μην αφήσετε να σας εξαπατήσει η φαινομενική απλότητα και γοητεία της ιστορίας. Ο θεατής, όπως και αμαξάς της ταινίας, ίσως κληθεί να θέσει μια σοβαρή ερώτηση: "Είμαι ο Κύριος του εαυτού μου;" (- Andrei Serban, Opera & Theatre Director.)

Παρακάτω ακολουθεί η μετάφραση από την ταινία του Cyril Lanier, την οποία μπορείτε να παρακολουθήσετε στο ιστολόγιο μου με τις ταινίες (πραγματικά μπορεί να αλλάξει την ζωή σας!). Η γλώσσα είναι αγγλικά και δυστυχώς δεν υπάρχουν υπότιτλοι. Για την ακρίβεια δεν μπόρεσα να βρω την ταινία πουθενά στο διαδύκτιο παρά μόνο για αγορά σε βιντεοκασσέτα. Θεωρείστε το ένα κέρασμα για τα επικείμενα γενέθλια μου...

*** Ανανέωση: Η ταινία με ελληνικούς υπότιτλους εδώ. ***

Ο Κύριος της Άμαξας.

(Σενάριο: Cyril Lanier, Gerard Deppierraz, Juan Martinez)

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ

Πράξη 1

ΑΜαξάς: Κύριε! Φτάσαμε!
(ανοίγει την πόρτα και ένα τσούρμο άνθρωποι βγαίνουν από μέσα. Ένας νεαρός ζωγράφος, ένας αστυνομικός, ένας παπάς, μια κυρία με το παιδί της, ένας πλούσια ντυμένος κύριος συνοδευόμενος από μια κυρία) (Μένει μόνος του, να απορεί και να εξετάζει την άμαξα)

Πράξη 2

ΑΜ#2: Γειά σου. Τι τρέχει;
ΑΜ: Οταν άνοιξα την πόρτα της άμαξας ο Κύριος μου δεν ήταν μέσα. Δεν ξέρω τι έχω γίνει. Δεν ξέρω προς τα που να στραφώ.
ΑΜ#2: Κουταμάρες. Καταρχήν, εγώ είμαι ο Κύριος της άμαξας μου. Ο κύριος του κόσμου σήμερα είναι αυτό (βγάζει πουγγί) τα λεφτά. Γειά σου.

Πράξη 3

ΑΜ: Πες τε μου κύριε, έχετε εσείς Κύριο;
ΑΜ#3 (πίνει από μπουκάλι): Φυσικά κύριε. Και δύο μάλιστα. Είναι αυτό το ζευγάρι που κάθεται εκεί. Η Κυρία μου είναι από τις σπουδαιότερες κυρίες αυτής της πόλης. Και όσο για τον Κύριο μου, οι ικανότητες στη γνώση του ξεπερνούν οποιουδήποτε άλλου σ'αυτήν την πόλη.. Στην πραγματικότητα είμαι δεμένος μαζί τους ψυχή και πνεύματι. Κοίτα σε φωνάζουν Πήγαινε λοιπόν.

Πράξη 4

ΑΜ: Κυρία μου, Κύριε.
Κος: Κάτσε παρακαλώ, καλέ μου άνθρωπε.. Λοιπόν φίλε μου, σε τι οφείλουμε την τιμή;
ΑΜ: Ε, δεν είμαι και πολύ σίγουρος. Άνοιξα την πόρτα της άμαξας και ο Κύριος μου δεν ήταν εκεί. Στη θέση του ήταν ένα μάτσο ξένοι. Στα αλήθεια δεν ξέρω τι να κάνω.
Κα: (Γελώντας). Είναι αλήθεια. Είσαι ένα λυπητερό θέαμα αν αναλογιστούμε και την κατάσταση που βρίσκονται τα ρούχα σου.
Κος: (Γελώντας) Ώστε είσαι λίγο χαμένος. Ξέραμε ότι θα έρθεις και σε περιμέναμε. Μπορούμε να κάνουμε τα πάντα για εσένα. Άν έρθεις με εμάς δεν θα ξανανιώσεις χαμένος ποτέ. Κοίτα, κοίτα αυτόν τον άνθρωπο (δείχνει τον ΑΜ#3). Κοίτα πως αυτός βλέπει τον εαυτό του. (μεταμορφώνεται σε καλοντυμένο, το μπουκάλι γίνεται χρυσό ραβδί)
Κος: Ας σου προτείνουμε να γίνουμε εμείς οι Κύριοι σου. Θα δουλέυεις μαζί μας, για εμάς. Το μόνο που σου ζητάμε για αντάλλαγμα είναι να μας ανήκεις ψυχή και σώματι. Λοιπόν τι λες; Δεν είναι μια δελεαστική πρόταση; (Ο ΑΜ. φεύγει) Καλά λοιπόν Αμαξά. Στο επανειδείν, εσύ χάνεις.

Πράξη 5

ΧΩρικός: Τι τρέχει Κύριε δεν δείχνετε και πολύ καλά.
ΑΜ: Είναι αυτό το φρικτό ζευγάρι εκεί.
ΧΩ: Ω, ναι καταλαβαίνω... Πλησίαστε Κύριε. (του ψυθιρίζει:) Τους έχω δώσει παρατσούκλια. Αυτόν το φωνάζω Κύριο Αυτάρεσκο και αυτήν Κυρία Ματαιοδοξία. Όχι και άσχημα, ε; Πήγαινε να μιλήσεις σε αυτόν. (δείχνει ΑΜ#4) Ξέρει τα πάντα.
ΑΜ: Ευχαριστώ κύριε.

Πράξη 6

ΑΜ: Και εσάς κύριε, ποιός είναι ο Κύριος σας;
ΑΜ#4: Ω, ο Κύριος μου; Αυτή είναι μια πολλή καλή ερώτηση. Αλλά αν την κοιτούσαμε από μια πιο αφηρημένη σκοπιά; Φιλοσοφικά για να ανεβάσουμε και το επίπεδο της συζήτησης. (ανοίγει ένα βιβλίο) Εδώ είμαστε: "Όταν ο άνθρωπος συνειδητοποιήσει ότι του λείπει κάτι βασικό που θα του δώσει νόημα σε όλη του την ζωή, τότε μπορεί να ξεκινήσει την αναζήτηση για την εύρεση του εσωτερικού του Κυρίου." Λοιπόν τι νομίζεις;
ΑΜ: Δεν είμαι σίγουρος ακριβώς. Αλλά μοιάζετε να έχετε πολλές γνώσεις.
ΑΜ#4: Και εσύ είσαι έξυπνος άνθρωπος. Καλωσήρθες στην παρέα των λογικά σκεπτόμενων ανθρώπων, αυτών που βασίζονται σε βιβλία. (ανοίγει την πόρτα από την άμαξα και πέφτουνε βιβλία στο δρόμο) (μαζεύοντας τα βιβλία) Πάντα το ίδιο συμβαίνει όταν έχεις πολλά θέματα, μπερδεύονται μεταξύ τους...
ΑΜ: Θεέ και Κύριε (κοιτώντας το εσωτερικό της άμαξας που είναι γεμάτο βιβλία).
ΑΜ#4: (αρνούμενος να πάρει πίσω ένα βιβλίο που μάζεψε από κάτω ο ΑΜ.) σε παρακαλώ κράτησε το είναι δικό σου.
ΑΜ: Αλλά ...δεν έχεις καθόλου χώρο για τον Κύριο σου στην άμαξα!
ΑΜ#4 (ξαναρίχνοντας τα βιβλία) Τι;
ΑΜ: (φεύγοντας) Συγνώμη κύριε αλλά ψάχνω τον Κύριο μου.

Πράξη 7

ΑΜ: (καθισμένος σ'ένα παγκάκι διαβάζει το βιβλίο που του έδωσε ο ΑΜ#4. Ο τίτλος είναι ο Κύριος της άμαξας) "Πριν καιρό ο άνθρωπος λάτρευε τον Ήλιο σα Θεό και το ξημέρωμα θεωρούνταν ιερό. (σκέφτεται) Τα αρχαία χρόνια η πορεία του Ήλιου συχνά παρομοιαζόταν με μία άμαξα που την τραβούσαν φτερωτά άλογα, οδηγούμενη από τον Θεό Ήλιο. Σύμφωνα με αρχαίες παραδόσεις ο άνθρωπος περιέχει μέσα του τον ήλιο, τους πλανήτες όλο το σύμπαν. Στην αρχαία Ινδία, στα ιερά κείμενα η μορφολογία του ανθρώπου συγκρίνεται μ'αυτήν μιας άμαξας. Μόνο ο Εαυτός σαν Κύριος της άμαξας ξέρει το σκοπό του ταξιδιού της ζωής. 25 αιώνες μετά ο σκεφτόμενος άνθρωπος του Ροντέν (άγαλμα-φωτογραφία) μοιάζει να δίνει ένα σύμβολο της αμηχανίας του ανθρώπου αντιμέτωπος με την μοίρα του. Προσαρμόζοντας στην κατανόηση του σύγχρονου ανθρώπου, αυτή η παλιά παράδοση, παίρνει την μορφή μιας άμαξας σαν αυτές που κάποιος μπορεί να δει στους δρόμους της πόλης μας. Σ'αυτήν την αλληγορία η άμαξα είναι το σώμα. Το άλογο αντιπροσωπεύει τα συναισθήματα, το τι νιώθουμε. Όσο για τον αμαξά, αυτός αντιπροσωπεύει το μυαλό, το πνεύμα. Μόνον ο Κύριος που βρίσκεται μέσα στην άμαξα ξέρει το τέλος του ταξιδιού. Πολλές φορές όμως αυτός ο Κύριος απουσιάζει και έχει αντικατασταθεί από ένα αριθμό μικρών κυρίων. Ό αμαξάς και το άλογο μιλάνε διαφορετικές γλώσσες και συχνά δεν καταλαβαίνουν ο ένας τον άλλο. Ό αμαξάς χρησιμοποιεί λέξεις και ιδέες. (εμφανίζονται οι λέξεις - ιδέες; επιστήμες, πρόοδος, ισότητα, αγάπη, ελευθερία) Όταν δεν υπάρχει Κύριος, η σκέψη ενισχυμένη από τις βεβαιότητές της, πιστεύει ότι μόνο αυτή ξέρει τι είναι η πραγματικότητα."
ΑΜ: (περπατώντας) Έχω μπερδευτεί: Οι λέξεις, το άλογο, η άμαξα.... Οι λέξεις δεν φτάνουν για να σκεφτείς... Έχω άραγε πραγματικά Κύριο; Ξέρω τι είναι η σκέψη; Δεν έχω την παραμικρή ιδέα. (φτάνει στο άγαλμα του Ροντέν και κοιτά.) Ο σκεπτόμενος άνθρωπος. Πρέπει να είναι κάποιο είδος ...ειδικού! Αυτό είναι. Κάθεται. Αλλά εγώ; Σκέφτομαι; Τι περίεργη στάση!
ΑΜ: (κάθεται στην άμαξα και προσπαθεί να πάρει την πόζα του αγάλματος) Ναι, κάπως έτσι. Ωραία, τώρα σκέφτομαι... Χμμ ναι, σκέφτομαι (πέφτει στα γόνατα και κοιμάται).
ΑΜ: (ονειρεύεται: το άγαλμα, από πίσω του η γη. Το άγαλμα ζωντανεύει τον παίρνει στα χέρια του και τον σηκώνει. Βλέπει τον ήλιο και το άρμα του Θεού ήλιου. Μια σκάλα που οδηγεί στα αστέρια και σ'ένα φτερωτό άλογο.Ανεβαίνει στην κορυφή. Ακούγεται μια φωνή:) "Πάνω σου, όπως και στο βάθος της ύπαρξης σου, υπάρχει ένας κόσμος σιωπής που εμφανίζεται σαν ένα έσχατο μυστικό και μια πηγή που δεν μπορείς να αγγίξεις, χωρίς σχήμα, χωρίς χρόνο. Έτσι όταν κοιμάσαι ξαφνικά μεταφέρεσαι σε μακρινή εξορία. Δεν νομίζεις πια ότι ήταν μια ψευδαίσθηση. Ψευδαίσθηση είναι να πιστεύεις ότι ο ορατός (δρόμος;) είναι πιο αληθινός από το κρυμμένο χρυσάφι.

Πράξη 8

ΑΜ: (ξυπνάει και βλέπει ένα μαρμάρινο φτερωτό άλογο όπου μια όμορφη κυρία βάζει λουλούδια στην βάση του. Το άλογο ζωντανεύει και κουνάει τα φτερά του. Ο αμαξάς παίρνει την άμαξα και κατευθύνεται προς τα εκεί. Λίγο πριν φτάσει το άλογο αρχίζει να χλιμιντρίζει και δεν θέλει να προχωρήσει. Ο αμαξάς το χτυπάει και βρίζει, προσπαθεί ο ίδιος να σπρώξει την άμαξα, αλλά μετά από λίγο, εξαντλημένος κάθεται να ξαποστάσει. Ένας άνθρωπος ντυμένος Πέρσης πλησιάζει.)
ΠΕ: Τι σου συμβαίνει;
ΑΜ: Είναι το άλογο μου. Δεν με υπακούει πια.
ΠΕ: Ναι, καταλαβαίνω. Σκέφτηκες ότι το μέρος που θέλεις να πας είναι ίσως επικίνδυνο γι'αυτό (άλογο). Δεν θα τα καταφέρεις ποτέ με την δική σου μόνο δύναμη. Ειδικά αν σκεφτείς ότι έχει να μεταφέρει όλα αυτά τα πράγματα. (Η άμαξα εμφανίζεται γεμάτη αντικείμενα, όπως αποσκευές, χρηματοκιβώτιο)
ΑΜ: Κύριε δεν ξέρω ποιός είστε αλλά χαίρομαι που σας γνωρίζω. (Γυρνώντας και κοιτώντας την άμαξα βλέπει για πρώτη φορά όλα αυτά που κουβαλάει. Έκπληκτος αναφωνεί:) Τι είναι όλα αυτά; Ποτέ μου δεν ήξερα ότι κουβαλούσα τόσα πράγματα!
ΠΕ: Ναι είναι αλήθεια, κάθε άνθρωπος κουβαλάει πολλά περισσότερα απ'όσα μπορεί ποτέ να φανταστεί. Αλλά υπάρχουν φορές που μπορεί να το συνειδητοποιήσει.
ΑΜ: Ναι αλλά τι να κάνω. Δεν έχω Κύριο, το άλογο μου δεν κάνει βήμα και τώρα έχω να κουβαλήσω και όλα αυτά τα πράγματα.
ΠΕ: Νεαρέ μου, πρώτα απ'όλα πρέπει να μάθεις να μιλάς την γλώσσα του αλόγου σου. Δεν το καταλαβαίνεις. Και σχετικά με τις αποσκευές σου, όταν θα βρεις τον Κύριο σου θα ξέρει τι να κάνει μ'αυτά. Πάρε αυτό. (του δίνει μιά πέτρα) Είναι μια πέτρα της μνήμης. Θα σε βοηθήσει να θυμάσαι την ουσιώδη ερώτηση που βρίσκεται μέσα σου.
ΑΜ: Την ουσιώδη ερώτηση;
ΠΕ: Γειά σου νεαρέ φίλε μου και καλή τύχη.
ΑΜ: Κύριε, μα ποιός είστε; Πως πρέπει να χρησιμοποιήσω την πέτρα της μνήμης; (Ο Πέρσης απομακρύνεται και ο αμαξάς πηγαίνει στο άλογο του)

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

Πράξη 1

ΑΜ: (μιλώντας και χαϊδεύοντας το άλογο) Φίλε μου ντρέπομαι. Έλα πάμε. Σιγά σιγά. Έτσι μπράβο. (φτάνοντας κοντά στο φτερωτό άγαλμα βλέπει τον φύλακα που προχωράει πάνω κάτω με στρατιωτικό βηματισμό. Κοιτώντας το άλογο μονολογεί:) Θα βρώ άραγε το μονοπάτι που οδηγεί στον Κύριο μου; Η νεαρή γυναίκα δεν είναι πια εδώ. (πλησιάζει κι άλλο, αλλά τον σταματάει ο φύλακας.)
ΦΥ: Σταμάτα. Υποτίθεται ότι πρέπει να εμποδίζω οποιονδήποτε προσπαθήσει να πλησιάσει το άγαλμα.
ΑΜ: Κύριε είναι αδύνατο. Πρέπει οπωσδήποτε να μπω και να δω αυτό το άγαλμα.
ΦΥ: Όχι αποκλείεται. Απαγορεύεται οριστικά και αμετάκλητα. (τρέχει και και γυρνάει ένα μοχλό που κατεβάζει μια μπάρα που μπλοκάρει την είσοδο στο χώρο του αγάλματος. Ο αμαξάς φεύγει.)

Πράξη 2

ΑΜ: (κάτω από ένα ξεραμένο δέντρο αναστενάζει και μονολογεί:) Νοιώθω σαν αυτό το δέντρο, χωρίς φύλλα, γεμάτος κόμπους. (βγάζει την πέτρα της μνήμης και διαλογίζεται:) Τι μου είχε πει αυτός ο γέρος Πέρσης; Α ναι, να θυμάμαι την ουσιώδη ερώτηση. (σκέφτεται τους πολλούς κυρίους που βγήκαν από την άμαξα στην πρώτη πράξη του πρώτου μέρους. Ένας ήταν ζωγράφος ο οποίος ζωγραφίζει και τον κοιτάει, ο άλλος ήταν ο φύλακας που δεν τον άφησε να προχωρήσει προς το άγαλμα. Ένας άλλος ήταν ένας παπάς που τώρα χτυπάει μια καμπάνα και τον κοιτάει. Ήταν και μια κυρία με το παιδί της που τώρα κάνουν κούνια και μόλις τον βλέπουν αρχίζουν να πλησιάζουν. Όλοι αρχίζουν να πλησιάζουν. Το ίδιο συμβαίνει και με τον πλούσια ντυμένο κύριο που συνοδεύεται από μια κυρία. Ο αμαξάς δεν δίνει σημασία και συνεχίζει να διαλογίζεται:) Που μπορεί να βρεθεί η ουσιώδης ερώτηση;

Πράξη 3

ΑΜ: (Ξαφνικά βρίσκεται σε ένα περίεργο μέρος με προτομές σοφών και περικυκλωμένο με νερό. Κατεβαίνει και πλησιάζει ένα άνθρωπο-φρουρό με καλυμένο με πανοπλία.)
ΦΡ: Είμαι ο φρουρός αυτού του μέρους. Τι αναζητάς;
ΑΜ: Αναζητώ αυτό που είναι το πιο πολύτιμο για εμένα αλλά που δεν μπορώ να φτάσω.
ΦΡ: Η πέτρα της μνήμης σε έφερε εδώ; σ'αυτό το μέρος που βρίσκεται ανάμεσα σε δύο κόσμους. Ο χώρος που τώρα ανοίγεται μέσα σου είναι άχρονος. Μπορεί να βρεις αυτό που ψάχνεις αλλά γι'αυτό θα χρειαστείς το κλειδί. Και το κλειδί εμπλέκει το άλογο.
ΑΜ: Αλλά πως θα το βρω; Πράγματι είδα ένα φτερωτό άλογο στο όνειρο μου. Μιλούσε με την γλώσσα του Κυρίου μου. Και μετά ήταν και αυτή η όμορφη νεαρή κοπέλα στο άγαλμα του φτερωτού αλόγου. Είμαι σίγουρος ότι κινήθηκε... Αλλά δυστυχώς δεν μπόρεσα να φτάσω κοντά τους.
ΦΡ: Είναι αλήθεια. Αυτό που μας είναι το πιο πολύτιμο, το βρίσκουμε σχεδόν αδύνατο να το φτάσουμε. Κοίτα γύρω σου. Όλοι αυτοί που βλέπεις (δείχνει με το σπαθί του τις προτομές σοφών) έχουν νιώσει μέσα τους αυτή την βαθειά λαχτάρα της ύπαρξης, που σκοπό έχει να τους ενώσει με την από καιρού χαμένη ενότητα τους. Πολλοί από αυτούς έχουν αφήσει σημάδια. Μια μαρτυρία της αναζήτησης τους. (ο αμαξάς κοιτάει τις προτομές του Δάντη και του Σωκράτη όσο ο φρουρός συνεχίζει:) Το παράδειγμα τους μπορεί να βοηθήσει άλλους αναζητητές. Κι όμως, ο καθένας πρέπει να ζήσει την δική του εμπειρία. Η αναζήτηση σου έχει γίνει ένας αγώνας ενάντια στη λήθη. Μιά μάχη που συντελείται κυρίως μέσα σου. Πρέπει να πεθάνεις σε σχέση με όλα αυτά που ξέρεις για να μπορέσεις να βρεις ένα μονοπάτι. Είναι πραγματικά ένα μεγάλο μυστήριο. Τώρα, πρέπει να γίνεις πολεμιστής. Πάρε αυτό το σπαθί και μάθε να πολεμάς (τον απειλεί με το σπαθί).
ΑΜ: Ω! όχι. Δεν ξέρω να το χρησιμοποιώ.
ΦΡ: Δεν έχεις άλλη επιλογή. Δεν μπορείς να γυρίσεις πλέον πίσω. (η μάχη αρχίζει και μετά από λίγο ο αμαξάς πεθαίνει. Ο φρουρός βγάζει την περικεφαλαία του και αποκαλύπτει το πρόσωπο του αμαξά)

Πράξη 4

ΑΜ:(ο αμαξάς πολεμιστής, πέρνει την άμαξα και ενώ προχωρεί βλέπει σε ένα μονοπάτι την όμορφη γυναίκα. Προσπαθώντας να την ακολουθήσει περνά μέσα από μια χαμηλή αψίδα όπου πέφτουν και όλες οι αποσκευές που υπήρχαν πάνω στην άμαξα. Προχωρώντας κι άλλο βρίσκει την γυναίκα, η οποία στέκεται πίσω από το άγαλμα του φτερωτού αλόγου. Του δίνει ένα κλειδί και ανοίγει την καγκελόπορτα όπου μέσα βρίσκεται το άλογο. Το άλογο ζωντανέυει και η σκηνή μεταφέρεται στο τέλος της δεύτερης πράξης του δεύτερου μέρους Εκεί που κάτω από το ξεραμένο δέντρο κρατώντας την πέτρα της μνήμης είχε αρχίσει να διαλογίζεται.)
(Εκεί το δέντρο έχει γεμίσει με φύλλα, οι αποσκευές βρίσκονται στο έδαφος και όλοι οι μικροί πρώην κύριοι του παρακολουθούν τον αμαξά να φεύγει. Ο αμαξάς απομακρύνεται ακολουθώντας το φτερωτό άλογο...)

Πράξη 5

ΑΜ: (Το φτερωτό άλογο τον οδηγεί σε μια πηγή απ'όπου ξεπροβάλλει κάτι σαν ναός. Ο αμαξάς με την άμαξα και το άλογο του, πετάνε προς αυτόν και μπαίνουν μέσα. Στην συνέχεια ο ναός εξαφανίζεται στο βάθος)
ΚΥριος: Ο χώρος μέσα μας είναι τόσο απέραντος όσο ο χώρος έξω από εμάς. Υπάρχει μια δύναμη που να οδηγεί πίσω στην πηγή;
ΑΜ: (Η άμαξα πλησιάζει στη σκηνή της πρώτης πράξης του πρώτου μέρους και σταματά.)
Κύριε! Φτάσαμε!

Η παραβολή του τσίρκου.

Παλιά πήγαινα στο τσίρκο (1). Έχω χρόνια πια όμως που δεν πάω. Έχω όμως πιστεύω μια ολοκληρωμένη εικόνα. Από τι αποτελείται λοιπόν ένα τσίρκο; Έχει το αφεντικό (2) του φυσικά. Και έναν διευθυντή (3) που διευθύνει σύμφωνα με την βούληση του αφενικού. Προσλαμβάνει, απολύει και γενικώς φροντίζει να παραμένει το τσίρκο μια επικερδής επιχείρηση. Αλλά τι είναι ένα τσίρκο χωρίς ζώα (4); Και τι ζώα, άγρια θηρία ως επί το πλείστον. Κατ'ευφημισμό όμως μόνο, αφού κάθονται σούζα μπροστά στο μαστίγιο (5) του θηριοδαμαστή (6)! Με μια του κίνηση εφαρμόζουν κατά γράμμα τις εντολές του. Παίρνει κάποιο χρόνο να τα εκπαιδεύσεις, να ξεριζώσεις την άγρια φύση τους με την οποία γεννήθηκαν, αλλά όταν το καταφέρεις μπορείς να κάνεις θαύματα... Και συνήθως αυτό συμβαίνει πιο εύκολα αν αρχίσεις από μικρή ηλικία που είναι ακόμα αγαθά και εύπλαστα.
Εδώ θα ήταν παράλειψη να ξεχάσουμε τους αφανείς εργάτες (7) που για ένα κομμάτι ψωμί αναλαμβάνουν τις πιο βρώμικες δουλειές. Βοηθούν τα μέγιστα στη διατροφή των ζώων, στην καθαριότητα, την μεταφορά και τόσα άλλα που είναι μεν παρασκηνιακά, απαραίτητα δε για την λειτουργία ενός τσίρκου.
Ύστερα είναι και οι ακροβάτες (8). Αυτοί που αψηφούν τον πόνο και τα όρια για να προσφέρουν θέαμα (9). Ύστερα είναι και οι κλόουν (10) που θα μας κάνουν να γελάσουμε, μέρος και αυτοί του θεάματος. Κάποιοι από αυτούς είναι αληθινοί καλλιτέχνες αλλά οι περισσότεροι αλληλοαντιγράφονται. Άμα δεις έναν όλοι οι υπόλοιποι σου φαίνονται ίδιοι.
Και τέλος είναι και οι θεατές (11). Αυτοί που θα πληρώσουν για να έχουμε όλο αυτό το σκηνικό. Γιατί χωρίς αυτούς όλα τα υπόλοιπα δεν υπάρχουν. Δεν έχουν λόγο ύπαρξης...

Είχα σκοπό να σας δώσω τις πραγματικές λέξεις που κρύβει η παρομοίωση αλλά αφενός η μασημένη τροφή προσωπικά δεν μου αρέσει και αφετέρου δεν είναι δα και τόσο δύσκολο...

Δυό λόγια ακόμα. Σε κάποια θηρία δεν αρέσει να μένουν φυλακισμένα και έχουν δύο επιλογές. Είτε δραπετεύουν με κίνδυνο της ζωής τους (η ελευθερία είναι υψηλό ιδανικό) και ψάχνουν το φυσικό τους περιβάλλον και την ισορροπία με την φύση, είτε κατασπαράζουν το θηριοδαμαστή (που όμως δεν είναι αναντικατάστατος).
Το μεγάλο ζήτημα όμως είναι οι θεατές (που στην ουσία είναι και αυτοί φυλακισμένα θηρία αλλά σε φυλακές που οι ίδιοι έχουν δημιουργήσει). Γιατί αν καταλάβουν ότι η "διασκέδαση" αυτού του είδους (πλην ελάχιστων περιπτώσεων) είναι ευτελής και προκαλεί ξεπεσμό στους ίδιους αλλά και πόνο σε ζώα τότε μπορούν απλώς να απέχουν από την παράσταση καταδεικνύοντας την ψευδαίσθηση που μας προσφέρει.

Μια άποψη για την αλήθεια και η παραβολή της

Σήμερα "το μενού" περιλαμβάνει μία πολύ σοβαρή απόψη δοσμένη με λόγια, αλλά και από το πρίσμα μιας "παραβολής". Καλή όρεξη!

"Δηλώνω ότι η αλήθεια είναι μια γη χωρίς δρόμους, και δεν μπορείτε να την προσεγγίσετε από καμμία διαδρομή, καμμία θρησκεία, καμμία αίρεση. Αυτή είναι η δική μου άποψη, και θα επιμείνω σ'αυτήν απόλυτα και άνευ όρων. Αφού η Αλήθεια, είναι απεριόριστη, "ακαλούπωτη", απροσπέλαστη από οποιαδήποτε διαδρομή, δεν είναι δυνατόν να οργανώθεί. Καμία οργάνωση δεν πρέπει να σχηματίζεται για να οδηγήσει ή να εξαναγκάσει τους ανθρώπους κατά μήκος μιας συγκεκριμένης διαδρομής."

"Το ότι δεν θέλω οπαδούς δεν είναι καταπληκτικό κατόρθωμα, και το εννοώ αυτό. Τη στιγμή που θα ακολουθήσετε κάποιον, σταματάτε να ακολουθείτε την Αλήθεια. Δεν απασχολούμαι με το κατά πόσον θα δώσουν προσοχή σε αυτά που λέω ή όχι. Θέλω να κάνω ένα ορισμένο πράγμα στον κόσμο και θέλω να το κάνω με ακλόνητη συγκέντρωση. Απασχολώ τον εαυτό μου μόνο μ' ένα απαραίτητο πράγμα: να ελευθερώσω τον άνθρωπο. Επιθυμώ να τον ελευθερώσω από όλα τα κλουβιά, από όλους τους φόβους, και όχι να ιδρύσω θρησκείες, νέες αιρέσεις, ή να δημιουργήσω νέες θεωρίες και νέες φιλοσοφίες." Jiddu Krishnamurti.

Και τώρα η παραβολή:
Μπορεί να ξέρετε την ιστορία που λέει ότι ο διάβολος και ο φίλος του περπατούσαν σ' ένα δρόμο, όταν είδαν μπροστά τους κάποιον να σκύβει και να μαζεύει κάτι από το έδαφος. Αφού το κοίταξε το έβαλε στην τσέπη του. Ο φίλος είπε στο διάβολο: "Τι μάζεψε αυτός ο άνθρωπος;"
"Μάζεψε ένα κομμάτι της αλήθειας", απάντησε ο διάβολος. "Μα τότε αυτό είναι πολύ κακό για εσένα", είπε ο φίλος του. "Μπα, καθόλου" είπε ο διάβολος, "Θα τον βοηθήσω να το οργανώσει".

Ο Δάσκαλος Τολστόι

Η σημερινή ανάρτηση είναι αφιερωμένη στο μεγάλο διδάσκαλο Τολστόι.

Δεν γνωρίζω αν υπάρχουν οι μικρές ιστορίες του μεταφρασμένες στα Ελληνικά, αν και δεν έχω λόγους να αμφιβάλλω. Για όποιον νομίζει ότι ψάχνει ένα δρόμο στη ζωή του, τις συστήνω ανεπιφύλακτα. Παρακάτω θα δώσω εν περιλήψη το νόημα μιας από τις ιστορίες του, η οποία δίνει και μια γενική ιδέα της φιλοσοφίας του. Φυσικά δεν μπορεί να συγκριθεί με το να διαβάζεις την ίδια την ιστορία, αφού ως γνωστόν ο Τολστόι ήταν ένας μάστορας της πένας.

Η ιστορία ονομάζεται "Οι τρεις ερωτήσεις" (Μπορείτε να την διαβάσετε στ' αγγλικά εδώ)

Ήταν ένας βασιλιάς ο οποίος μια μέρα σκέφτηκε ότι αν ήξερε

1. πότε είναι η κατάλληλη ώρα να κάνει κάτι,
2. ποιούς θα έπρεπε να ακούει για να πάρει την απόφαση του και
   
3. ποιό είναι το πιο σημαντικό πράγμα που θα έπρεπε να κάνει,

τότε δεν θα αποτύγχανε σε τίποτα από αυτά που πιθανόν να αναλάμβανε να πραγματοποιήσει.

Φυσικά ρώτησε τους σοφούς της χώρας του αλλά δεν μπορούσαν να συμφωνήσουν μεταξύ τους. Στην συνέχεια της ιστορίας επισκέφτηκε έναν ερημίτη ο οποίος είχε φήμη σοφού. Κατά την διάρκεια μιας ολόκληρης ημέρας αφού έθεσε την ερώτηση ο ερημίτης δεν έβγαλε μιλιά. Όταν την επομένη ο βασιλιάς θυμωμένος είπε στον ερημίτη ότι τελικά δεν ήταν και τόσο σοφός όσο ήθελε η φήμη του, αφού δεν του απάντησε τις τρεις ερωτήσεις, ο ερημίτης του εξήγησε ότι οι ερωτήσεις του είχαν απαντηθεί ήδη 2 φορές την προηγουμένη μέσω των γεγονότων που είχαν συμβεί. Στην αναμενόμενη ερώτηση του βασιλιά ποιές ήταν λοιπόν αυτές οι απαντήσεις πήρε την παρακάτω εξήγηση:

1. Η καταλληλότερη στιγμή να κάνουμε κάτι είναι τώρα. Είναι εξάλλου η μοναδική στιγμή πάνω στην οποία έχουμε εξουσία.
2. Ο καταλληλότερος να ακούσουμε είναι αυτός με τον οποίο βρισκόμαστε μαζί. Κανένας δεν ξέρει αν θα έχουμε την ευκαιρία να συνεβρεθούμε με κάποιον άλλο, γιατί πάντα πρέπει να σκεφτόμαστε, ότι ανα πάσα στιγμή μπορεί να πεθάνουμε.
   
3. Αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να τον βοηθάμε. Γιατί αυτός είναι ο μοναδικός λόγος για τον οποίο δώθηκε ζωή στον άνθρωπο.

Μεγάλο μάθημα από μεγάλο διδάσκαλο. Τα σχόλια δικά σας.

Κάποια ενδιαφέροντα συμπληρωματικά στοιχεία:
O Τολστόι χαρακτηρίστηκε Χριστιανός αναρχικός. Πρότεινε βιβλία του Κροπότκιν και του Προυντόν (Proudhon) στους αναγνώστες του. Στο δοκίμιο του "Για την αναρχία" γράφει: "Οι Αναρχικοί έχουν δίκιο σε όλα. Kαι στην άρνηση της υπάρχουσας τάξης και στον ισχυρισμό ότι, χωρίς Αρχή, δεν θα μπορούσε να υπάρχει χειρότερη βία από αυτή της Αρχής κάτω από τις τωρινές συνθήκες. Κάνουν λάθος μόνο στο να νομίζουν ότι η Αναρχία μπορεί να ιδρυθεί μέσω επαναστάσεως. Αλλά μπορεί να ιδρυθεί μόνο με το να υπάρχουν όλο και περισσότεροι άνθρωποι οι οποίοι δεν επιζητούν την προστασία της κυβέρνησης... Μπορεί να υπάρξει μόνο μία μόνιμη επανάσταση - μιά ηθική: Η αναγέννηση του εσωτερικού ανθρώπου."

Για όποιον θέλει να διαβάσει κάτι περισσότερο από ιστορίες, μπορεί να κατεβάσει από τα φιλοσοφικά έργα του Τολστόι στ' αγγλικά, το "Τι πιστεύω" και το "Η βασιλεία του Θεού βρίσκεται μέσα σου".

Μάθημα φιλοσοφίας

Πως θα έπρεπε να ζούμε ή οι πέτρες, τα βότσαλα, η άμμος και ...οι μπύρες

Ένας καθηγητής φιλοσοφίας εμφανίστηκε στην τάξη του με ένα μεγάλο χάρτινο κουτί. Χωρίς να μιλήσει, πήρε από τη χάρτινη κούτα ένα άδειο γυάλινο βάζο κι άρχισε να το γεμίζει με μικρές πέτρες. Οι μαθητές τον κοιτούσαν με απορία.
Όταν το βάζο δε χωρούσε άλλο, ρώτησε:
-Είναι γεμάτο το βάζο;
Και οι μαθητές απάντησαν:
- Ναι, είναι γεμάτο.
Αυτός χαμογέλασε και, χωρίς να μιλήσει, πήρε από τη χάρτινη κούτα ένα σακουλάκι με μικρά βότσαλα και άρχισε να γεμίζει το βάζο∙ το κούνησε λίγο και τα βότσαλα κύλησαν και γέμισαν τα κενά μεταξύ των πετρών. Όταν το βάζο δε χωρούσε άλλο, ρώτησε:
- Είναι γεμάτο το βάζο;
Και οι μαθητές απάντησαν:
- Ναι, είναι γεμάτο.
Αυτός χαμογέλασε και, χωρίς να μιλήσει, πήρε από τη χάρτινη κούτα ένα σακουλάκι με άμμο και άρχισε να την αδειάζει μέσα στο βάζο. Η άμμος χύθηκε και γέμισε όλα τα κενά μεταξύ των
πετρών και των βότσαλων. Όταν το βάζο δε χωρούσε άλλο, ρώτησε:
- Είναι γεμάτο το βάζο;
Οι μαθητές δίστασαν λίγο, αλλά απάντησαν:
Ναι, είναι γεμάτο.
Αυτός χαμογέλασε πάλι και, χωρίς να μιλήσει, πήρε από τη χάρτινη κούτα δύο μπουκάλια μπύρες και άρχισε να τα αδειάζει μέσα στο βάζο.
Τα υγρά γέμισαν όλο το υπόλοιπο κενό του βάζου. Όταν το βάζο δε χωρούσε άλλο, ρώτησε:
- Είναι γεμάτο το βάζο;
Οι μαθητές αυτή τη φορά γέλασαν και είπαν:
- Ναι, είναι γεμάτο.
- Τώρα, λέει ο καθηγητής, θέλω να θεωρήσετε ότι το βάζο αυτό αντιπροσωπεύει τη ζωή σας:
1.Οι πέτρες είναι τα πιο σημαντικά στη ζωή σας: η οικογένεια, ο/η σύντροφός σας, τα παιδιά σας, η υγεία σας, οι καλοί σας φίλοι.
2. Τα βότσαλα είναι τα άλλα σημαντικά πράγματα στη ζωή σας, όπως οι σπουδές, η δουλειά, το σπίτι. Αν αυτά τα βάλετε πρώτα στο βάζο, δε θα υπάρχει χώρος για τις πέτρες, τα σημαντικά της ζωής.
3. Η άμμος είναι όλα τα υπόλοιπα -τα πολύ μικρά- της ζωής. Αν βάλετε πρώτα άμμο στο βάζο, δε θα υπάρχει χώρος ούτε για τις πέτρες ούτε για τα βότσαλα.
Το βάζο είναι η ζωή σας. Αν ξοδεύετε χρόνο και δύναμη για μικρά πράγματα, δε θα βρείτε ποτέ χρόνο για τα πιο σημαντικά.
Ξεχωρίστε ποια είναι τα πιο σημαντικά για την ευτυχία σας.
Μιλήστε με τους γονείς σας, παίξτε με τα παιδιά σας, απολαύστε τον/τη σύντροφό σας, προσέξτε την υγεία σας, χαρείτε με τους φίλους σας. Πάντα θα υπάρχει χρόνος για γνώση και σπουδές, πάντα θα υπάρχει χρόνος για εργασία, πάντα θα υπάρχει χρόνος για να φτιάξετε το σπίτι σας, το αυτοκίνητό σας. Όμως να φροντίζετε για τις πέτρες πρώτα. Ξεχωρίστε τις προτεραιότητές σας. Οι μαθητές έμειναν άφωνοι. Ένας όμως ρώτησε:
- Καλά όλ' αυτά, αλλά η μπύρα τι αντιπροσωπεύει;
Ο καθηγητής γελώντας του απαντά:
- Χαίρομαι που ρωτάς. Είναι απλό: Δεν έχει σημασία πόσο γεμάτη είναι η ζωή σας, δεν έχει σημασία πόσο στριμωγμένος είσαι,γιατί πρέπει να ξέρεις ότι ΠΑΝΤΑ ΘΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΧΩΡΟΣ ΓΙΑ ΔΥΟ ΜΠΥΡΙΤΣΕΣ.

The Parable of the Horse, the Carriage, the Driver & the Master.

I always liked parables because it was easier for me to catch the deeper meaning, which most of the times cannot be given in a form of a lecture or an essay.
I even now have my eyes and ears open for a good parable and I enjoy the mental process that takes place in my mind trying to decipher it (that's a good definition for the name of the blog...). From all the parables I have read I find the most difficult to understand the parables of Jesus, and the most nice to read the parables of Leo Tolstoy. But one specific parable that I read for the first time long ago was the one that had the greatest impact on me. I read it also from the books of Gurdjieff and his students, but I came across it also later, while reading the Upanishads (philosophical books of Vedas written around 1000 - 600 BC from unknown writers in India). I hope it is as enlighting for you as it was for me...

By the way I don't want to take credit for the following article which I found here: http://www.geocities.com/gadbyme/The_Horse_the_Carrage_and_the_Driver.html

In the article I have made a few remarks which I set between brackets and in red color [].


The Parable of the Horse, the Carriage, the Driver & the Master.

This is the story of the horse, carriage, and driver. The parable begins by supposing that the driver of a horse and carriage has abandoned and forgotten his duties. He is drunk in a public bar, wasting his money, and in his drunken state, [I personally prefer the term sleeping] he thinks that his statue is that of the master instead of a servant. The horse is unfed and weakening, and his reigns are in disarray or lost. The carriage has fallen into poor condition. The master is away from the scene and will not return to ride in the carriage until the driver is back on the box of the carriage and everything is in order. This parable exposes the inner human state, we are shown how three components of the self, the body, emotion, and mind are not in a balance with one another.

In this parable, the carriage represents the human body, the horse represents the emotions, [another word can be also used here: senses] and the driver the intellectual mind. The state of drunkenness depicts the typical condition of our human minds. It stands for kind of imagining perception, which is based on sensory perception, past trauma, future expectations, the constant flow of mental images and how we identify ourselves by our job, relationships, possessions, monetary value etc. In our "drunkenness" we mechanically shift from one sub-personality to the next, reacting to perceived influence that affect the image of our personal sovereignty. We are under the illusion that we are masters of ourselves and of our destiny, when in fact these three basic components of our being are not at all in harmonious relationship with each other. Body, emotion, and mind are kept out of balance and unsynchronized as the illusion of control flip-flops form one component to another.

According to this parable, what must happen? First, the driver must wake up to understand his state. He must stop his drunken imaginings and momentarily disidentify from his familiar state of mind long enough to recognize the condition into which he has trapped himself. Then he must leave the public drinking house and go out and repair the carriage (care for is physical body), and attend to the needs of the horse (the emotional self). Once this is done, the driver can lift himself up onto the box. Then he can regain the reigns and hold them firmly in hand. [Or/and be of control of his senses]. It is only at this point when the driver has done everything he can to set things in proper order that the master can return to the scene and occupy his position within the carriage. However, in this parable the master does not immediately return and give directions for proceeding. The driver must begin the movement of horse and carriage in the direction that he thinks best and then listen intently for corrective guidance from the master within the carriage.

This is a parable of extraordinary depth and insight it illustrates a number of is an indispensable agent in initiating the changes in conditions that leads to awakening ones higher awareness.places in which the human will plays a critical role. The dual function of the human will. [Plato is more specific, according to my opinion, with this duality. He speaks of love which we have since we are born and is love for the pleasure and of love that we gain as we grow older and is love of the good. The irrational love against the rational]. It is the will, which directs attention and allows certain thoughts and emotions to shape our sense of identity. It is, therefore, through an active will that we are able to disidentify from old familiar personality states and awaken enough to reorganize from a different point of view than the hopeless condition into which we have placed ourselves. This is accomplished through the systematic practice of an exercise Gurdjieff (the author of this parable) [As I already mentioned the original idea derives from the Upanishads] called "self-observation". It is a matter of creating a kind of inner separation so that one stands aside and watches the self interact with life.

[For further reading go to the above mentioned site but it is more a way to continue with what you have learned from the parable and I didn't find it well written. On the contrary, if you found the parable interesting you can read the Man's Possible Evolution, by Gurdjieff's student Ouspensky, also available in Greek.
If I am not mistaken the Upanishad that the above story is mentioned is the Katha Upanishad. Available in Greek in the book " Οι δέκα κυριότερες Ουπανισάδες".
Remarkable is the resemblance of Plato's own parable with this one, where we speaks of a chariot, the rider and two horses a white (good with wings that tries to follow the Gods) and a black (bad that always brings the chariot down) Pheadros - Φαίδρος.

P.S. A point that is worth thinking about is, who, after all, is this Master.
Hope you enjoyed it.]